Ortaklar, yöneticiler ve şirket arasındaki anlaşmazlıklar, ticari hayatın en karmaşık uyuşmazlıklarından biridir. Bu ilişkilerin çerçevesi Türk Ticaret Kanunu (TTK, 6102 sayılı Kanun) ve tamamlayıcı olarak Türk Borçlar Kanunu (TBK) ile çizilir. Rehber, bu uyuşmazlıklarda tarafların önceden kurdukları delil sözleşmelerinin oynadığı role odaklanır.
Delil Sözleşmesi Nedir
Taraflar, aralarındaki bir uyuşmazlığın hangi delillerle ispat edileceğini önceden kararlaştırabilirler. Örneğin belirli konuların yalnızca yazılı belge ile ispatlanacağı, ticari defter kayıtlarının esas alınacağı ya da tanık dinlenmeyeceği kararlaştırılabilir. Bu tür bir anlaşma, sonradan çıkacak ihtilafta ispat zeminini baştan belirleyerek belirsizliği azaltır.
Pay Sahipliği ve Yönetim Kaynaklı İhtilaflar
Şirket içi uyuşmazlıklar çoğunlukla genel kurul kararlarının iptali, yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu, pay devri veya kâr dağıtımı çevresinde toplanır. Her birinin kendine özgü usul ve süre kuralları vardır; örneğin bazı kararlara karşı dava açma süresi kısadır ve kaçırılması hakkın kaybına yol açar. Delil sözleşmesi, bu ihtilaflarda ispat kolaylığı sağlasa da kanunun emredici sürelerini değiştirmez.
Kayıt ve Belge Disiplini
- Genel kurul ve yönetim kurulu tutanaklarının eksiksiz saklanması
- Pay defteri ve ortaklık yapısındaki değişikliklerin güncel tutulması
- Ortaklar arası sözleşmelerin ve ek protokollerin arşivlenmesi
- Ticari defterlerin usulüne uygun tutulması ve onaylatılması
Ticari Defterlerin İspat Gücü
TTK, usulüne uygun tutulan ticari defterlere belirli koşullarda ispat değeri tanır. Ancak bu değer mutlak değildir; defterlerin açılış-kapanış onayları, birbiriyle tutarlılığı ve karşı tarafın defterleriyle karşılaştırılması sonucu etkiler. Delil sözleşmesiyle defter kayıtlarına ağırlık verilmişse, bu belgelerin kusursuz tutulması daha da önem kazanır.
Uyuşmazlık Çözüm Yolunun Seçimi
Ortaklar, uyuşmazlıkların mahkeme yerine tahkim yoluyla çözülmesini de kararlaştırabilirler. Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa, doğrudan mahkemeye gitmek yetki itirazıyla karşılaşabilir. Bu nedenle uyuşmazlık doğduğunda önce sözleşmedeki çözüm mekanizması incelenmelidir.
Bu metin genel bilgi sunar; şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden, somut olayı bir profesyonelle görüşmeniz önerilir.