Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman olayın nasıl geçtiğinde değil, hangi belgenin delil sayılacağında düğümlenir. Bu rehber TTK ve HMK ekseninde delil sözleşmesinin sınırlarını ve genel kurul kararlarına karşı işleyen süreleri konu alır.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir
HMK, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda delil sözleşmesi yapmasına imkân tanır. Ortaklar sözleşmesine konulan bir hüküm, belirli bir uyuşmazlığın yalnızca belirli delillerle ispat edilmesini öngörebilir. Ancak bu serbesti sınırsız değildir: tarafın hakkını kullanmasını imkânsız kılan ya da açıkça güçleştiren düzenlemeler geçerli sayılmaz. Kamu düzenine ilişkin konularda da delil sözleşmesi sonuç doğurmaz.
Şirket Kayıtlarının Delil Değeri
- Ticari defterler, TTK koşulları sağlandığında sahibi lehine de delil olabilir; usulüne uygun tutulmamış defter sahibi aleyhine sonuç doğurur.
- Pay defteri ve genel kurul tutanakları, ortaklık sıfatının ispatında ilk başvurulacak kaynaktır.
- Kurumsal e-posta ve şirket sistemindeki kayıtlar, elde ediliş biçimi tartışmalıysa hukuka uygunluk yönünden ayrıca değerlendirilir.
- Yönetim kurulu karar defteri, sorumluluk tartışmalarında ilk incelenecek belgedir.
Genel Kurul Kararına Karşı Süre
Anonim şirketlerde genel kurul kararının iptali için TTK, karar tarihinden itibaren üç aylık bir süre öngörür. Bu süre görece kısadır ve toplantıya katılmayan ortağın kararı öğrenmesi çoğu zaman gecikir. Kararın veya çağrının ortağa geç ulaşması, süre işlemeye devam ettiği için ciddi bir risktir. Bu nedenle şirket kayıtlarındaki adresin güncel tutulması ve toplantı çağrılarının izlenmesi, ortak yönünden temel bir koruma tedbiridir. Butlan iddiası ise farklı bir rejime tabidir ve iptal süresiyle karıştırılmamalıdır.
Dava Öncesi Zorunlu Adım
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık iptal talepleri gibi eda niteliğinde olmayan davalarda durum farklıdır. Talep türü baştan doğru sınıflandırılmazsa dosya usulden reddedilebilir.
Uygulama Sırası
- Ortaklık ilişkisinin dayandığı tüm sözleşmeler bir arada okunur.
- Delil sözleşmesi varsa kapsamı ve geçerliliği ayrıca değerlendirilir.
- Karar tarihleri ve çağrı belgeleri kronolojik tabloya işlenir.
- Talep, iptal mi tazminat mı olduğuna göre ayrıştırılır.
Şirket uyuşmazlıkları esas sözleşmenin metnine göre büyük ölçüde farklılaşır. Buradaki genel çerçeveyi kendi ortaklık yapınıza uyarlamadan önce belgeleri bir hukukçuyla birlikte incelemeniz isabetli olacaktır.