Ortaklar veya organlar arasındaki uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman esasa gelmeden yetki sorusunda takılır. TTK ve TBK ekseninde hazırlanan bu rehber, şirket içi uyuşmazlıklarda yetki tartışmasını ve bu tartışmayı belirleyen delil eksikliği riskini konu alır.
Yetkinin İki Ayrı Anlamı
Şirket uyuşmazlıklarında yetki kelimesi iki farklı sorunu ifade eder. Birincisi organ yetkisidir: bir işlemi yönetim kurulunun mu, genel kurulun mu, yoksa temsile yetkili kişinin mi yapabileceği sorusu. İkincisi yargısal yetkidir: uyuşmazlığın hangi yer mahkemesinde ve hangi mahkeme türünde görüleceği sorusu. Dilekçelerde bu ikisinin birbirine karıştırılması, savunmanın ilk hedefi hâline gelir.
Organ Yetkisini Gösteren Kayıtlar
- Esas sözleşme ve tüm değişiklikleri; temsil ve ilzam düzeni buradan okunur.
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil edilmiş imza sirküleri; tescil tarihleri işlem tarihiyle karşılaştırılmalıdır.
- Yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul tutanakları; kararın alındığı tarih, toplantı yeter sayısı ve muhalefet şerhleri kritik önemdedir.
- İç yönergeler ve yetki devrine ilişkin kararlar; devrin kapsamı yazılı sınırlarıyla birlikte belgelenmelidir.
Defter ve Kayıt Delillerinin Ağırlığı
Ticari uyuşmazlıklarda ticari defterler kendine özgü bir ispat gücüne sahiptir; ancak bu güç, defterlerin usulüne uygun tutulmuş ve onaylanmış olmasına bağlıdır. Açılış ve kapanış onaylarındaki eksiklik, aksi hâlde lehe olan bir kaydı işlevsiz bırakabilir. Bu nedenle uyuşmazlık büyümeden önce defter düzeninin kontrolü, ispat stratejisinin ilk adımıdır.
Elektronik ortamda tutulan kayıtlarda ise erişim yetkileri ve değişiklik günlükleri önem kazanır. Kaydın kim tarafından ne zaman oluşturulduğu gösterilemiyorsa, karşı taraf içeriğin sonradan üretildiğini ileri sürebilir.
Sözleşmesel Yetki Kayıtları ve Sınırları
- Pay sahipleri sözleşmesindeki yetki, oy ve çıkış hükümleri, esas sözleşmeyle çelişmeyecek biçimde okunmalıdır.
- Tahkim veya yetkili mahkeme kaydı varsa, kapsamının şirket içi uyuşmazlıkları da içerip içermediği ayrıca değerlendirilmelidir.
- Rekabet yasağı ve gizlilik hükümlerinin ihlali iddiasında zarar, ayrı belgelerle somutlaştırılmalıdır.
- Genel kurul kararının iptali gibi taleplerde süre kısadır ve toplantı tarihine bağlıdır; tutanak örneği ivedilikle temin edilmelidir.
Uyuşmazlığı Yönetirken
Şirket içi çekişmelerde tarafların en çok zorlandığı nokta, şirketin işleyişini sürdürürken delil toplamaktır. Erişimi kesilen bir ortağın kayıtlara ulaşması sonradan çok zorlaşır; bu nedenle bilgi alma ve inceleme talepleri yazılı olarak ve tarihli biçimde yapılmalıdır.
Burada verilen bilgiler genel niteliktedir ve her şirketin yapısı farklıdır. Adım atmadan önce esas sözleşme ve sicil kayıtlarının bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olacaktır.