Ortaklar arasındaki anlaşmazlık büyüdüğünde ilk sorulan soru genellikle nerede dava açılacağıdır. TTK olarak anılan 6102 sayılı Kanun, şirket ilişkilerine dair uyuşmazlıkları türüne göre farklı usullere bağlar; TBK ise ortaklar arasındaki sözleşmesel ilişkiye uygulanır. Yetkili ve görevli mercii yanlış belirlemek, aylar süren bir emeğin usulden geri dönmesi anlamına gelir.
Uyuşmazlığın Türü Merciyi Belirler
Genel kurul kararının iptali, yönetim organı üyelerinin sorumluluğu, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, pay devrinin geçersizliği ya da bilgi alma hakkının engellenmesi birbirinden farklı taleplerdir. Bir kısmı şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür; bir kısmında ise genel yetki kuralları uygulanır. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce talebin hukuki niteliği net biçimde belirlenmelidir.
Esas Sözleşme ve Ortaklık Sözleşmesindeki Kayıtlar
- Esas sözleşmede tahkim şartı bulunuyor mu?
- Ortaklar arasında ayrı bir pay sahipleri sözleşmesi var mı?
- Bu sözleşmelerde yetkili mahkeme kaydı yer alıyor mu?
- Devir sınırlamaları ve önalım hakları nasıl düzenlenmiş?
- Kayıtlar arasında çelişki varsa hangisi sonraki tarihli?
Tahkim şartının varlığı, mahkemeye gitme imkânını baştan ortadan kaldırabilir; bu nedenle sözleşmelerin tamamı dava öncesinde okunmalıdır.
Genel Kurul Çağrısında Bildirim Riski
Şirket içi uyuşmazlıkların önemli bölümü, çağrı usulündeki eksiklikten doğar. Pay sahibine çağrının ulaşmaması, gündem maddelerinin yeterince açık yazılmaması ya da bildirim süresine uyulmaması, alınan kararların iptali için gerekçe oluşturabilir. Karara karşı dava açma süresi ise hak düşürücü niteliktedir ve toplantı tarihine bağlanır; toplantıdan haberdar olmayan pay sahibi bu süreyi farkında olmadan tüketebilir. Pay defterindeki adres bilgilerinin güncel tutulması hem şirketi hem pay sahibini korur.
Dava Türüne Göre Hazırlık
- Ticaret sicil kayıtlarının ve son esas sözleşmenin tam örneğini alın
- İtiraz konusu genel kurul tutanağını ve hazır bulunanlar listesini temin edin
- Muhalefet şerhi verildiyse tutanaktaki ifadeyi kontrol edin
- Finansal tabloları ve yönetim organı kararlarını tarih sırasına dizin
- Bilgi alma talebi yapıldıysa yazılı başvuru ve cevabı dosyaya ekleyin
Dava Dışı Çözüm Seçeneği
Ortaklık ilişkisinin sürmesi isteniyorsa, pay devri veya çıkış bedeli üzerinde anlaşma çoğu zaman yargılamadan daha hızlı sonuç verir. Ancak müzakere süresince hak düşürücü sürelerin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; şirket türü ve pay yapısı izlenecek yolu değiştirir. Somut uyuşmazlığınızda görevli ve yetkili merciin belirlenmesi için hukuki destek almanız önerilir.