Ticari ilişkilerde asıl tartışma sözleşmenin içeriğinde görünse de, dosyalar sıklıkla ondan önceki bir eşikte takılır: dava şartı olan arabuluculuk basamağının usulüne uygun tamamlanıp tamamlanmadığı. Usule aykırı bir başvuru, alacağın varlığı tartışılmadan davanın usulden reddine yol açabilir. Aşağıda, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve TBK ekseninde bir süre ve usul planının nasıl kurulacağı ele alınmaktadır.
Hangi Ticari Talep Zorunlu Arabuluculuk Kapsamında?
Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından gündeme gelir. Buna karşılık tespit, iptal veya şirketler hukukuna özgü bazı istemler farklı bir usule tabidir. Bu nedenle plan, talebin para alacağı mı yoksa başka bir nitelikte mi olduğunun yazılı olarak kayda geçirilmesiyle başlar. Talep birleşik ise, hangi kalemin hangi usule tabi olduğu ayrıştırılmalıdır.
Başvurudan Önce Tamamlanması Gereken Ticari Belge Seti
- Sözleşme metni ve varsa ek protokoller, sipariş formları, teyit yazışmaları.
- Fatura, irsaliye, teslim tutanağı ve muhasebe kayıtlarının karşılıklı mutabakatı.
- Temerrüt için gönderilmiş ihtarname ve tebliğ belgesi.
- Cari hesap ilişkisi varsa dönem kesimleri ve bakiye bildirimleri.
Ticari defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı, ispat gücü açısından belirleyici olduğundan bu inceleme başvurudan önce yapılmalıdır.
Süre Planında Kritik Üç Nokta
- Zamanaşımı: sözleşme tipine göre değişen zamanaşımı süresi, arabuluculuk başvurusundan bağımsız olarak izlenmelidir.
- Süreç süresi: arabuluculukta öngörülen süre sınırlı olup uzatım talebi ancak süre dolmadan anlam taşır.
- Dava penceresi: anlaşmama tutanağının düzenlendiği tarih, dava dilekçesinin hazırlık takvimini başlatır.
Usule Aykırı İşlem Riskinin Somut Görünümleri
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, başvurunun ticaret sicilindeki güncel unvan ve adres yerine eski kayıtlara göre yapılmasıdır. Bu durumda toplantıya davet usulsüz kalır ve süreç geçersiz sayılabilir. İkinci sık hata, tutanakta uyuşmazlık konusunun yalnızca fatura numarasıyla gösterilmesi, dava dilekçesinde ise farklı bir hukuki sebebe dayanılmasıdır. Üçüncüsü, şirket adına toplantıya katılan kişinin temsil yetkisini gösteren imza sirkülerinin dosyaya eklenmemesidir.
Anlaşma Metni mi, Dava Dilekçesi mi?
Anlaşma tercih edilecekse metin, ödeme takvimi, gecikme halinde sonuçlar ve karşılıklı ibra kapsamı bakımından tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılmalıdır. Belirsiz bir ibra kaydı, ileride aynı ticari ilişkiden doğan başka kalemleri de kapattığı iddiasına zemin hazırlar. Dava yolu seçilecekse, tutanaktaki talep tanımı ile dilekçedeki netice-i talep arasındaki uyum satır satır kontrol edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; ticari ilişkinin yapısı, sözleşmedeki özel kayıtlar ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Süreci başlatmadan önce belgelerinizin bir hukukçu tarafından değerlendirilmesinde yarar vardır.