Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman borcun varlığından değil, hangi iddianın hangi delille ispatlanabileceğinden doğar. Türk Ticaret Kanunu'nun kambiyo hükümleri ile Türk Borçlar Kanunu'nun temel ilişkiye dair kuralları arasındaki bu geçiş, taraflar arasında yapılan delil sözleşmesiyle daha da belirleyici hâle gelir. Bu rehber, senet dosyasında ispat düzeni ile süre planını birlikte kurmaya odaklanır.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir?
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta belirli delillerle ispat yapılacağını kararlaştırabilir; örneğin yalnızca ticari defterler ve yazılı belgelerle ispat öngörülebilir. Böyle bir hüküm sözleşmede varsa, tanık dinletme beklentisiyle kurulan bir savunma baştan zayıf kalır. Bu nedenle senedin arkasındaki çerçeve sözleşme, cari hesap sözleşmesi veya bayilik sözleşmesi mutlaka okunmalı; delile ilişkin madde ayrıca not edilmelidir.
Senet Metninde Şekil Denetimi
- Kambiyo senedi vasfı için aranan zorunlu unsurların tam olup olmadığı
- Düzenleme tarihi ve yerinin yazılıp yazılmadığı
- Bedelin rakam ve yazıyla farklı gösterilmesi hâli
- İmzanın kime ait olduğu ve şirket adına atılmışsa temsil yetkisi
- Ciro zincirinin kesintisiz olup olmadığı
Takip Aşamasında Süre Yönetimi
Kambiyo senetlerine özgü takipte ödeme emrine karşı ileri sürülecek itirazlar ve şikâyetler kısa sürelere tabidir; imzaya itiraz ile borca itirazın sonuçları da farklıdır. Ayrıca bu takip yolunda itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dilekçe verilirken icra hukuk mahkemesinden ayrıca değerlendirme istenmesi gerekip gerekmediği baştan planlanmalıdır. Zamanaşımı ve müracaat haklarının korunması için ibraz ve protesto işlemlerinin süresinde yapılmış olması ayrıca kontrol edilir.
Ticari Defterlerin Rolü
6102 sayılı Kanun kapsamında usulüne uygun tutulan ticari defterler, belirli koşullarda sahibi lehine de delil olabilir. Ancak bu, defterlerin açılış ve kapanış onaylarının bulunmasına ve kayıtların birbirini doğrulamasına bağlıdır. Defterlerin eksik veya çelişkili olması, aynı belgeyi aleyhe delile dönüştürebilir. Bu nedenle dosya açılmadan önce mali müşavirle birlikte kayıt kontrolü yapılması yerinde olur.
Uyuşmazlığın İki Katmanı
- Senedin şekil ve kambiyo hukuku bakımından geçerliliği
- Senedin dayandığı temel ilişkinin varlığı ve içeriği
- Ödeme, ibra ve mahsup iddialarının belgeyle gösterilmesi
- Teminat senedi iddiasının yazılı delille desteklenmesi
- Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin ayrı ayrı hesaplanması
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; senedin metni ve taraflar arasındaki sözleşme yapısı sonucu doğrudan etkiler. Ödeme emri tebliğ edildiyse süreler çok kısa olduğundan hızla hukuki destek alınmalıdır.