Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar çoğu zaman esasa ilişkin tartışmadan önce bir yetki sorunuyla karşılaşır. TTK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde şirketin merkezi, TBK kapsamındaki ortaklar arası sözleşmelerde ise tarafların kararlaştırdığı düzenlemeler belirleyici olabilir. Yanlış mahkemede açılan dava esasa hiç girilmeden yetkisizlikle sonuçlanır ve bu arada bazı talepler için öngörülen kısa süreler işlemeye devam eder.
Uyuşmazlığın Adını Koymak
Şirket içi uyuşmazlık tek bir dava türü değildir. Genel kurul kararının iptali, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, haklı sebeple fesih, yönetim organı üyelerinin sorumluluğu ve bilgi alma hakkının kullanılması ayrı taleplerdir. Her birinin muhatabı ve mahkemesi farklı olabilir; talebin adı doğru konulmadan yetki tartışması sağlıklı yürütülemez.
Yetki İtirazının Zamanı
Yetki itirazı, davanın başında ve süresi içinde ileri sürülmediğinde dinlenmez. Bu nedenle dava kendisine yöneltilen taraf, dilekçesini hazırlarken esasa ilişkin savunmayı yazmadan önce yetki değerlendirmesini tamamlamalıdır. İtirazın hangi mahkemenin yetkili olduğunu gösterecek şekilde somut olarak yapılması da gerekir; sadece yetkisizlik iddiası yeterli görülmez.
Şirket Sözleşmesindeki Düzenlemeler ve Tahkim Şartı
Esas sözleşmede veya ortaklar arasındaki ayrı bir sözleşmede tahkim şartı bulunması, uyuşmazlığın mahkeme yerine hakem önünde çözülmesini gerektirebilir. Bu şartın kapsamı çoğu zaman tartışmalıdır: hangi tür uyuşmazlıkları kapsadığı, şirketin kendisini de bağlayıp bağlamadığı ve sonradan ortak olanlara etkisi ayrı ayrı incelenmelidir. Kontrol edilecek noktalar şunlardır:
- Tahkim şartının hangi metinde ve hangi tarihte yer aldığı
- Uyuşmazlık türünün şart kapsamına girip girmediği
- Şarta itiraz edilecekse bunun davanın başında ileri sürülmesi
- Yabancı unsur varsa uygulanacak hukukun belirlenip belirlenmediği
Genel Kurul Kararına Karşı Üç Aylık Takvim
Genel kurul kararlarının iptali için öngörülen süre, karar tarihinden itibaren üç aydır. Bu süre içinde hem yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi hem de dava açma hakkına sahip olduğunun gösterilmesi gerekir. Toplantıda muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmiş olması, bu noktada belirleyici bir ayrıntıdır.
Usule Aykırı İşlem ve Telafi
Yetkisizlik kararı verildiğinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için başvuru yapılması ve bunun kendi süresi içinde tamamlanması gerekir. Bu adım atlandığında dava açılmamış sayılır ve süresi geçmiş talepler yeniden ileri sürülemez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; şirketin türü, pay yapısı ve sözleşmelerin içeriği sonucu değiştirir. Ortaklar arası uyuşmazlıkta dava açılmadan önce yetki ve süre analizi yapılması, en kolay önlenebilir kayıpları ortadan kaldırır.