Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda tahkim, gizlilik ve hız beklentisiyle tercih edilir; ancak sürecin değeri, tahkim iradesinin hangi metinde ve nasıl kurulduğuna bağlıdır. TTK ve 6102 sayılı Kanun ile TBK ekseninde yürüyen bu tartışmada asıl belirleyici olan, tahkim şartının kapsamı ile uyuşmazlığın niteliğinin örtüşüp örtüşmediğidir.
Her Şirket Uyuşmazlığı Tahkime Elverişli Değildir
Pay devri, hissedarlar sözleşmesinden doğan taahhütler ve ortaklar arası tazminat talepleri çoğunlukla tahkim yoluyla görülebilir. Buna karşılık şirket organlarının işleyişine, genel kurul kararlarının geçerliliğine veya üçüncü kişilerin hukuki durumuna doğrudan etki eden bazı talepler bakımından tartışma daha karmaşıktır. Bu nedenle ilk adım, talebin hukuki niteliğini tek tek ayrıştırmak ve hangi kalemin hangi yola gideceğini belirlemektir.
Tahkim Şartının Sağlamlık Testi
- Şart esas sözleşmede mi, yoksa yalnızca hissedarlar sözleşmesinde mi yer alıyor; taraf çevresi aynı mı?
- Hakem sayısı, seçim usulü ve seçim yapılmaması halinde uygulanacak mekanizma açık mı?
- Tahkim yeri, uygulanacak hukuk ve dil belirlenmiş mi?
- Kurumsal tahkim mi, ad hoc tahkim mi öngörülmüş; kurum adı doğru yazılmış mı?
- Şart, sonradan yapılan sözleşme değişiklikleriyle kapsam dışı kalmış olabilir mi?
Süreç Takvimi ve Kaçırılmaması Gereken Anlar
- Tahkim talebinin karşı tarafa usulüne uygun bildirimi ve bildirim adresinin sicil kaydıyla teyidi.
- Hakem seçimi için öngörülen sürenin takibi; süre geçtiğinde devreye girecek atama mekanizmasının işletilmesi.
- Yetkiye ilk itirazın zamanında ileri sürülmesi; geç kalan itirazın dinlenmemesi riski.
- Delil ve tanık listelerinin usul takviminde belirlenen tarihlerde sunulması.
- Karar sonrası iptal ve tenfiz aşamalarının süreye bağlı olması.
Paralel Tedbir İhtiyacı
Tahkim yürürken şirket varlıklarının korunması gerekebilir. Pay devrinin durdurulması, ticaret sicilinde işlem yapılmasının engellenmesi ya da defter ve kayıtların korunması gibi talepler için geçici hukuki koruma yollarının nasıl işletileceği baştan planlanmalıdır. Bu tür bir başvurunun tahkim iradesinden vazgeçme anlamına gelip gelmeyeceği, sözleşme metnine ve başvurunun içeriğine göre değerlendirilir.
Tahkim, doğru kurgulandığında hızlı; yanlış kurgulandığında ise hem tahkimde hem mahkemede zaman kaybettiren bir yoldur. Şirketinizin sözleşme setini uyuşmazlık çıkmadan önce gözden geçirmek ve uyuşmazlık doğduğunda ilk adımı hukuki değerlendirmeyle atmak en sağlıklı yaklaşımdır.