Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda en büyük dezavantaj, defter ve kayıtların genellikle karşı tarafın elinde bulunmasıdır. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen şirket içi ihtilaflarda bu dengesizliği aşmanın yolu, hem sözleşme aşamasında delil düzenini kurmaktan hem de uyuşmazlık doğduğunda bilgiye erişim araçlarını doğru sırayla kullanmaktan geçer.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispatlanacağını kararlaştırabilir. Ortaklık sözleşmelerine veya pay sahipleri sözleşmelerine konulan bu tür hükümler, ileride hangi kaydın esas alınacağını baştan belirlemesi bakımından değerlidir. Ancak delil sözleşmesi sınırsız değildir; bir tarafı ispat imkânından tümüyle yoksun bırakan düzenlemeler geçerli sayılmaz. Bu nedenle hüküm yazılırken "yalnızca şu kayıtla ispat edilir" gibi kapatıcı ifadeler yerine, belirli kayıtlara öncelik tanıyan dengeli bir metin tercih edilmelidir.
Bilgi Alma ve İnceleme Hakkını Kullanmak
- Genel kurul öncesinde finansal tabloların ve raporların incelemeye hazır bulundurulması talebi.
- Genel kurulda yöneltilen sorular ve verilen yanıtların tutanağa geçirilmesi.
- Yanıt verilmemesi hâlinde bilgi alma hakkının yargı yoluyla kullanılması.
- Belirli konuların araştırılması için özel denetçi talebinin gündeme alınması.
- Ortaklıktan kaynaklanan yazışmaların ayrı bir dosyada biriktirilmesi.
Bu adımların her biri, sonradan açılacak davada kayıtların gizlendiği iddiasını somutlaştırmaya yarar. Talep edilmemiş bir bilginin verilmediğini ileri sürmek ise sonuç doğurmaz.
Genel Kurul Kararına Karşı Zaman Baskısı
Genel kurul kararlarının iptali için kanunda kısa ve hak düşürücü nitelikte bir süre öngörülmüştür; karar tarihinden itibaren işleyen bu süre kaçırıldığında karar, sakat olsa dahi geçerliliğini korur. Bu nedenle toplantıya katılan ortağın muhalefetini tutanağa yazdırması, katılamayan ortağın ise kararı ne zaman öğrendiğini belgelemesi gerekir. Toplantı çağrısındaki usulsüzlükler, gündem dışı karar alınması ve toplantı yeter sayısına ilişkin eksiklikler de aynı takvimde değerlendirilir.
Yönetim Sorumluluğu Dosyasını Kurmak
- Zarara yol açtığı ileri sürülen işlem, tarih ve tutarıyla birlikte tanımlanır.
- İşlemin hangi yetkiyle ve hangi karara dayanılarak yapıldığı araştırılır.
- Şirketin uğradığı zarar ile ortağın kişisel zararı birbirinden ayrılır.
- İbra kararı alınmışsa kapsamı ve hangi dönemi kapsadığı incelenir.
- Ticari defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı bilirkişi incelemesiyle ortaya konur.
Dava Öncesi Zorunlu Adımlar
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır; bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir. Buna karşılık genel kurul kararının iptali gibi talepler bakımından durum farklıdır. Talebin niteliği baştan doğru belirlenmediğinde, hem süre hem de masraf bakımından telafisi güç bir kayıp doğar.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; şirket yapısı ve sözleşme metinleri her uyuşmazlıkta farklı bir strateji gerektirir. Ortaklar arasında ihtilaf belirdiğinde, henüz genel kurul takvimi işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme almanız daha güçlü bir konum sağlar.