Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklarda hukuki tartışma çoğu zaman birkaç gün içinde kapanır. TTK kapsamında düzenlenen çek ve bononun sağladığı ispat kolaylığı, borçlu tarafında çok kısa itiraz süreleri anlamına gelir. Taraflar arasında ayrıca bir delil sözleşmesi bulunuyorsa, senedin altındaki temel ilişkinin nasıl ispat edileceği de baştan sınırlanmış olur.
Senet Metni ile Temel İlişkinin Ayrı Değerlendirilmesi
Senedin geçerliliği, üzerinde bulunması gereken zorunlu unsurlara bağlıdır; bu unsurlardan birinin eksikliği senedin kambiyo senedi vasfını etkiler. Buna karşılık senedin dayandığı ticari ilişkinin ifa edilip edilmediği ayrı bir tartışmadır. Uygulamada iki başlığın karıştırılması, doğru itirazın yanlış mercie yöneltilmesine yol açar.
İmza İtirazı ve Beş Günlük Süre
- Kambiyo senetlerine özgü takipte imzaya itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine yapılır
- İtiraz dilekçesinde imzanın borçluya ait olmadığı açıkça ve ayrıca belirtilir
- İnceleme için karşılaştırmaya elverişli imza örnekleri hazır bulundurulur
- Senedin aslının dosyada bulunup bulunmadığı ilk duruşmada denetlenir
- Beyaz imzalı senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası ayrı bir hukuki dayanaktır
Delil Sözleşmesinin Etkisi
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırmış olabilir. Böyle bir kayıt varlığında, senedin ödendiğine ilişkin tanık beyanı gibi deliller değerlendirme dışı kalabilir. Zaten HMK sisteminde senede karşı senetle ispat kuralı geçerli olduğundan, ödemenin banka kaydı, makbuz veya yazılı ibra ile belgelenmesi esastır. Bu nedenle nakit ödemelerde makbuz alınmaması, çek veya senedin geri istenmemesi en sık rastlanan ve en pahalıya mal olan uygulama hatasıdır.
Alacaklı Tarafında Kontrol Listesi
- Senedin ibraz ve ödememe kayıtlarının süresinde tamamlandığı doğrulanır.
- Ciro zincirinin kesintisiz olduğu ve yetkili hamil sıfatının bulunduğu kontrol edilir.
- Takip talebindeki alacak kalemleri senet metniyle karşılaştırılır.
- Zamanaşımı sürelerinin senet türüne göre farklı işlediği gözetilir.
- TBK kapsamında temel ilişkiye dayalı alternatif talep imkânı saklı tutulur.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; senedin türü ve taraflar arasındaki sözleşme metni sonucu değiştirebilir. İtiraz süreleri gün hesabıyla işlediğinden, elinize bir ödeme emri ulaştığında aynı gün hukuki destek almanız önem taşır.