Ticari ilişkilerde uyuşmazlık büyüdüğünde asıl mesele çoğu zaman davanın sonucundan önce, dava süresince mevcut durumun korunup korunamayacağıdır. 6102 sayılı TTK'nın ticari hükümleri, TBK'nın sözleşme rejimi ve HMK'nın geçici hukuki koruma düzeni birlikte okunduğunda, ihtiyati tedbir talebinin gücü belgelerin niteliğine bağlı hâle gelir.
Yaklaşık İspat Ne Demektir?
Tedbir aşamasında tam ispat aranmaz; hakkın varlığının ve gecikmesinde sakınca bulunduğunun kuvvetle muhtemel gösterilmesi yeterlidir. Ancak "yaklaşık" ifadesi, dayanaksız bir anlatımın kabul edileceği anlamına gelmez. Talebin dayandığı sözleşme, teyit yazışması, sipariş formu veya teslim belgesi dosyaya eklenmediğinde, talep yalnızca iddia düzeyinde kalır.
Talebi Destekleyen Belgeler
- Sözleşmenin imzalı nüshası ile ek protokoller ve değişiklik yazıları
- Sipariş, irsaliye, fatura ve teslim tutanaklarının tarih sırasına dizilmiş dökümü
- Tarafların e-posta ve KEP üzerinden yürüttüğü yazışmalar
- Ticari defter kayıtları ve cari hesap ekstreleri
- Muhataba gönderilen ihtarname ile tebliğ belgesi
Tedbirin Kapsamını Doğru Çizmek
Geniş yazılmış bir tedbir talebi, karşı tarafın ticari faaliyetini gereğinden fazla kısıtladığı gerekçesiyle bütünüyle reddedilebilir. Bu nedenle talep, korunması gereken menfaate odaklanmalıdır: belirli bir malın devrinin önlenmesi, kayıt üzerinde şerh konulması veya belirli bir işlemin durdurulması gibi. Talebin sınırı ne kadar net çizilirse, verilecek kararın uygulanması da o kadar kolaylaşır.
Teminat ve Sonrasındaki Yükümlülükler
Tedbir kararı çoğunlukla teminat karşılığında verilir ve karardan sonra belirli süreler içinde esas hakkında dava açılması gerekir. Bu takvimin kaçırılması, elde edilen korumanın kendiliğinden ortadan kalkmasına yol açar. Ayrıca haksız çıkılması hâlinde karşı tarafın uğradığı zarardan sorumluluk doğabileceğinden, talep edilirken menfaat dengesi baştan değerlendirilmelidir.
Sık Görülen Usul Hataları
Uygulamada dosyayı zayıflatan başlıca davranışlar; yetkili mahkemenin sözleşmedeki yetki kaydı gözetilmeden belirlenmesi, tahkim şartı bulunmasına rağmen doğrudan mahkemeye başvurulması, ihtarnamenin gönderildiği ancak tebliğ edilemediği hâlde temerrüdün oluştuğunun varsayılması ve belgelerin tercümesiz sunulmasıdır. Bunların her biri, esasa ilişkin haklılıktan bağımsız olarak zaman kaybettirir.
Başvuru Öncesi Kontrol
- Sözleşmede yetki, tahkim veya uygulanacak hukuk kaydı var mı?
- Temerrüt hangi belgeyle ve hangi tarihte oluştu?
- Tedbirin konusu tek cümleyle tarif edilebiliyor mu?
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenin türü ve tarafların yapısı sonucu değiştirebilir. Tedbir talebinizin kapsamını ve dayanağını belirlerken hukuki destek almanız beklenmedik sonuçların önüne geçer.