Ortaklar arasındaki gerilim çoğu zaman genel kurul salonunda değil, dosyanın hangi mahkemeye ve hangi ön koşulla taşınacağı sorusunda düğümlenir. 6102 sayılı TTK ile TBK ekseninde hazırlanan bu metin, şirket içi uyuşmazlıklarda dava şartlarının ve ticari defter delilinin nasıl ele alınacağını anlatır.
Uyuşmazlık gerçekten ticari dava mı?
Bazı uyuşmazlıklar, tarafların sıfatına bakılmaksızın ticari dava sayılır; bazıları ise ancak her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olduğunda bu niteliği kazanır. Bu ayrım, görevli mahkemeyi ve bazı davalarda heyetle inceleme yapılıp yapılmayacağını belirler. Görev kuralları kamu düzenindendir; yanlış mahkemeye açılan dava esasa girilmeden sonuçlanır.
Hangi taleplerde arabuluculuk ön koşuldur?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık bir kararın iptali veya bir hukuki durumun tespiti gibi talepler bu kapsamda değildir. Karma nitelikli dilekçelerde, para talebi içeren kalem için ayrıca arabuluculuk sürecinin işletilmesi gerekir; aksi hâlde o kalem bakımından dava usulden reddedilir.
Genel kurul kararına karşı süre
Anonim şirketlerde genel kurul kararlarının iptali istemi, karar tarihinden itibaren üç ay içinde ileri sürülmelidir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve toplantıda muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmiş olması çoğu senaryoda aranır. Bu nedenle toplantı günü alınacak tek bir not, aylar sonraki davanın kaderini belirleyebilir.
Ticari defterlerin ispat gücü
- Defterlerin usulüne uygun tutulmuş ve tasdik edilmiş olması.
- Kayıtların dayanağı olan fatura, dekont ve sözleşmelerin defterle uyumu.
- Karşı tarafın defterlerinde aynı işlemin nasıl göründüğü.
- Elektronik defter ve belge sistemine ilişkin kayıtların bütünlüğü.
Usulüne uygun tutulan defterler, sahibi lehine de delil oluşturabilir; ancak bu, karşı tarafın aksini ispat imkânını ortadan kaldırmaz. Defter incelemesi talebinin dilekçede hangi dönem ve hangi hesap kalemi için istendiğinin açıkça yazılması, bilirkişi incelemesinin verimini doğrudan artırır.
Ortaklar arası kayıtları toplayın
Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, ortaklar arası yazışmalar ve varsa pay sahipleri sözleşmesi, uyuşmazlığın arka planını gösteren temel belgelerdir. Bilgi alma ve inceleme hakkının kullanıldığını gösteren talep yazıları da ileride iyiniyet tartışmasında işlev görür.
Şirket uyuşmazlıklarında usule ilişkin bir eksik, esasta haklı olan tarafı yıllarca oyalayabilir. Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket türü ve talebin niteliği izlenecek yolu değiştirir. Dava açmadan önce ön koşulların bir hukukçu tarafından kontrol edilmesinde yarar vardır.