Ticari uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman esasa ilişkin haklılıklarına güvenir; ancak dosyaların önemli bir bölümü ön koşullar ve belge düzeni nedeniyle beklenenden uzun sürer. Bu rehber, TTK ve TBK çerçevesinde sözleşmeden doğan ticari uyuşmazlıklarda ispat hazırlığını ve usule aykırı işlemin sonuçlarını ele alır.
Dava Öncesi Ön Koşul Kontrolü
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu kontrol yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden sonuçlanabilir. Talebin yalnızca alacak mı olduğu, yoksa tespit veya sözleşmenin feshine ilişkin unsurlar da mı içerdiği baştan netleştirilmelidir; karma taleplerde her kalem ayrı değerlendirilir.
Ticari Defterlerin İspat Gücü
Ticari defterler, ancak usulüne uygun tutulduğunda ve açılış-kapanış onayları mevcut olduğunda sahibi lehine delil oluşturabilir. Buna karşılık defterdeki kayıt, sahibinin aleyhine olduğunda bu şartlardan bağımsız biçimde değerlendirilir. Bu nedenle dava öncesinde kendi defter kayıtlarının incelenmesi, karşı tarafın defterlerinin incelenmesi kadar önemlidir.
Sözleşme Metninin Kendisi Delildir
- Bildirim ve ihbarın hangi adrese, hangi yöntemle yapılacağına ilişkin hükümler
- Ayıp bildirimi ve muayene sürelerine ilişkin düzenlemeler
- Yetki, tahkim veya uygulanacak hukuk kayıtları
- Cezai şart ve gecikme faizine ilişkin maddeler
- Teslim, kabul ve ifa yerinin tanımı
Uygulamada sözleşmede öngörülen bildirim şekline uyulmaması, esasen haklı olan tarafın talebini zayıflatan en yaygın sebeplerden biridir.
Elektronik Yazışmanın Yeri
Sipariş ve teslim süreçlerinin büyük bölümü elektronik ortamda yürür. Kayıtlı elektronik posta, e-fatura kayıtları ve güvenli elektronik imza taşıyan belgeler güçlü dayanak oluşturur. Sıradan e-posta yazışmaları ise inkâr edildiğinde ek doğrulama gerektirebilir; bu nedenle önemli mutabakatların ayrıca teyit edilmesi yerinde olur.
Usul Eksikliğinin Maliyeti
Yanlış görevli mahkemede açılan dava, ön koşul eksikliği ve yetki itirazının zamanında ileri sürülmemesi, ticari dosyalarda takvimi aylarca uzatabilir. Bu risk, dava dilekçesi yazılmadan önce yapılacak kısa bir kontrol listesiyle büyük ölçüde azaltılabilir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşme metinleri birbirinden farklı olduğundan, uyuşmazlık büyümeden önce belgelerinizi bir hukukçuyla gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.