Şirketler hukukunda bir genel kurul kararına itiraz, çoğu zaman toplantı salonunda kazanılır ya da kaybedilir. Toplantı tutanağına geçirilmeyen bir muhalefet, sonradan yazılan en güçlü dilekçeyle bile telafi edilemeyebilir. Bu rehber, TTK ve TBK ekseninde iptal davasının süre kurgusunu ve ihtiyati tedbir talebinin sınırlarını ele alır.
Toplantı günü yapılacaklar
- Toplantıya katılım ve temsil belgelerinin usulüne uygunluğunun kontrolü.
- Gündeme aykırı görüşülen konuların anında tutanağa geçirilmesi.
- Karşı oy ve gerekçesinin tutanağa yazdırılması; sadece ret oyu demenin yetmeyebileceğinin bilinmesi.
- Toplantı ve karar nisaplarının hesabına ilişkin itirazın da tutanağa alınması.
- Hazirun cetvelinin imzalı örneğinin talep edilmesi.
İptal, butlan ve yokluk: üçü aynı süreye tabi değil
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar için öngörülen iptal davası, karar tarihine bağlı olarak işleyen kısa ve hak düşürücü bir süreye tabidir. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısını bozan kararlarda butlan ileri sürülebilir ve bu iddia süreye bağlı değildir. Toplantının hiç yapılmamış sayıldığı hâllerde ise yokluk gündeme gelir. Dava dilekçesinde bu üç kavramın birbirinin yerine kullanılması, sürenin geçtiği bir dosyada tek dayanağın da kaybedilmesine yol açabilir.
Kararın icrasının geri bırakılması
İptal davası açılmış olması, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Uygulamanın telafisi güç sonuçlar doğuracağı düşünülüyorsa, kararın icrasının geri bırakılması ayrıca talep edilmelidir. Talebin gerekçesinde, kararın uygulanmasıyla ortaya çıkacak geri döndürülemez sonuçlar somutlaştırılmalıdır: pay devri, sermaye artırımının tescili, temsil yetkisinin değişmesi ya da malvarlığının elden çıkarılması gibi.
İhtiyati tedbir talebinde denge
- Talep, şirketin işleyişini tümüyle kilitleyecek genişlikte kurulduğunda çoğu zaman karşılanmaz.
- Tedbirin hangi işlemi, ne kadar süreyle durduracağı açıkça yazılmalıdır.
- Yaklaşık ispat için tutanak, ticaret sicil kayıtları ve yazışmalar birlikte sunulmalıdır.
- Teminat ve teminatın niteliği baştan öngörülmelidir.
Tescil ve ilan takibi
İptali istenen kararın ticaret siciline tescil edilip edilmediği ve ilan tarihi, hem üçüncü kişilere etkisi hem de dosyanın seyri bakımından takip edilmelidir. Tescilden sonra ortaya çıkan işlemler, iptal kararının sonuçlarını karmaşıklaştırır. Bu nedenle sicil kayıtları dava süresince düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir. Şirket türü, esas sözleşmedeki özel düzenlemeler ve kararın konusu sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması gerekir.