Ticari uyuşmazlıklarda tarafların ticari defterleri, yazışma disiplini ve ihbar alışkanlıkları çoğu zaman sözleşme metninden daha belirleyicidir. TTK ve 6102 çerçevesinde tacirler için öngörülen basiretli davranma ölçütü, TBK kaynaklı genel kuralları da sertleştirir. Bu nedenle ticari dosyada hata payı daha dardır.
Dava Şartı Arabuluculuğun Kapsamı
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ancak her ticari talep para alacağı değildir; tespit, iptal ve men taleplerinin kapsam içinde olup olmadığı ayrı değerlendirilir. Karma dilekçelerde bir kalem kapsam içinde, diğeri dışında olabilir; bu durum dosyanın bölünmesine yol açar.
İhtar ve Temerrüt Kurgusu
Ticari ilişkide temerrüt anı, faiz türü ve oranı bakımından doğrudan sonuç doğurur. İhtar metninde alacağın dayanağı, dönemi ve tutarı kalem kalem gösterilmediğinde, karşı taraf hangi faturaya itiraz ettiğini belirsiz bırakarak süreci uzatır. Fatura itirazı bakımından tacirler için öngörülen kısa süreler de aynı disiplini gerektirir; süresinde itiraz edilmeyen fatura içeriği aleyhe delil haline gelebilir.
Tebligat Gecikmesinin Ticari Dosyadaki Bedeli
- Elektronik tebligatın açılmaması nedeniyle cevap dilekçesi süresinin kaçırılması
- Sicil adresinin fiilen kullanılmaması sonucu evrakın ulaşmaması
- Arabuluculuk davetinin geç öğrenilmesi ve gider sorumluluğu doğması
- Sözleşmeden dönme beyanının süre koşulu tamamlanmadan yapılması
Defter ve Kayıt Düzeninin İspat Değeri
Usulüne uygun tutulan ticari defterler, sahibi lehine de delil oluşturabilir; ancak bu ayrıcalık açılış ve kapanış onayları ile kayıt düzeninin eksiksiz olmasına bağlıdır. Cari hesap ilişkilerinde mutabakat yazışmaları, sipariş formları ve teslim belgeleri tarih sırasına göre birleştirildiğinde alacak iddiası çok daha güçlü hale gelir. Elektronik yazışmaların kim tarafından ve hangi yetkiyle gönderildiği de ayrıca gösterilmelidir.
Sözleşme Metnindeki Riskli Maddeler
Uyuşmazlık doğduğunda en çok tartışılan hükümler genellikle şunlardır: yetki ve tahkim şartı, cezai şart, fesih bildirim süresi, mücbir sebep tanımı ve teslim ile kabul prosedürü. Tahkim şartı varlığında mahkemeye açılan dava usulden reddedilebileceğinden, dava yoluna karar vermeden önce sözleşmenin uyuşmazlık çözümü maddesi mutlaka okunmalıdır.
Bu değerlendirme genel bir çerçeve sunar. Sözleşmenizin özel hükümleri ve taraflarınızın sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, uyuşmazlığın başlangıcında hukuki görüş alınması ileride doğacak usul kayıplarını önler.