Ticari sözleşmelerin sonundaki uyuşmazlık çözümü maddesi çoğu zaman müzakere edilmeden imzalanır; uyuşmazlık çıktığında ise dosyanın nerede ve nasıl görüleceğini büyük ölçüde bu madde belirler. Yetki kaydı, tahkim şartı ve dava şartı arabuluculuk birlikte değerlendirilmediğinde, alacaklı taraf hakkını kaybetmeden önce zamanını kaybeder.
Ticari Dava mı Adi Dava mı
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda sayılan mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde görülür. Bunun dışındaki uyuşmazlıklarda ise her iki tarafın da tacir olması ve işin ticari işletmesiyle ilgili bulunması aranır. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflar anlaşarak bunu değiştiremez ve mahkeme kendiliğinden inceler.
Yetki Sözleşmesi Ne Zaman Bağlayıcıdır
Belirli bir mahkemeyi yetkili kılan anlaşma, ancak tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında ve kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde geçerlidir. Sözleşmede yetkili kılınan yer açık biçimde gösterilmeli, belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır. Ayrıca yetki sözleşmesi aksi kararlaştırılmadıkça münhasır kabul edildiğinden, alacaklı tarafın genel yetkili mahkemede dava açma imkânı sınırlanabilir.
Tahkim Şartı Varsa Mahkemenin Tutumu
Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı bulunuyorsa ve karşı taraf bunu ilk itiraz olarak süresinde ileri sürerse, mahkeme dosyayı esastan incelemez. Buna karşılık tahkim itirazı süresinde ileri sürülmezse yargılama devam eder. Bu nedenle davalı konumundaki tarafın cevap süresi içinde sözleşmeyi bu gözle okuması gerekir. Tahkim şartının kapsamı dışında kalan talepler bakımından ise mahkeme yolu açık kalabilir.
Arabuluculuk Aşamasında Yapılan Hatalar
Konusu para alacağı olan ticari davalarda arabulucuya başvuru dava şartıdır. Uygulamada sık görülen hatalar şunlardır:
- Arabuluculuk başvurusunda tüm talep kalemlerinin gösterilmemesi
- Karşı tarafın ticaret unvanının ve adresinin sicille uyumsuz yazılması
- Son tutanakta talebin kapsamının açıkça belirtilmemesi
- Dava dilekçesine son tutanağın aslının veya onaylı örneğinin eklenmemesi
- Arabuluculukta üzerinde anlaşılan kalemlerin davada tekrar istenmesi
Sözleşme Metninin İspat Gücü
Ticari ilişkilerde uyuşmazlığın esası çoğunlukla teslim, ayıp ve temerrüt tarihleri etrafında döner. Sözleşmenin yanında sipariş formları, irsaliyeler, mutabakat yazışmaları ve cari hesap ekstreleri birlikte sunulmalıdır. Tacirler arasındaki ihbar ve ihtarların mevzuatta öngörülen biçimde yapılmış olması, esasa ilişkin haklılığın kullanılabilmesinin ön koşuludur.
Bu içerik genel bilgi vermek içindir. Sözleşmenin metni, tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştirdiğinden, belgeleriniz üzerinden ayrıca hukuki değerlendirme yapılması gerekir.