Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas dava sonuçlanana kadar geçen süre, çoğu zaman uyuşmazlığın kendisinden daha maliyetlidir. Bu nedenle TTK kapsamındaki ihtilaflarda ihtiyati tedbir talebi, dosyanın en kritik başlığıdır. Aşağıda tedbir talebinin hangi mahkemeye, hangi ispat ölçüsüyle ve hangi risk analizi yapılarak sunulacağı ele alınmaktadır.
Asliye Ticaret Mahkemesi ve Tedbir Talebi
Şirket ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar mutlak ticari dava niteliğinde olduğundan görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetki bakımından şirket merkezinin bulunduğu yer öne çıkar; genel kurul kararlarının iptali gibi bazı istemler bakımından bu yetki kesin niteliktedir. Tedbir talebi dava ile birlikte sunulabileceği gibi dava açılmadan önce de ileri sürülebilir; bu ikinci hâlde kararın uygulanmasından itibaren iki hafta içinde esas davanın açılması gerekir, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
Yaklaşık İspat Ölçüsü
Tedbir aşamasında tam ispat aranmaz; talep edenin haklılığını yaklaşık olarak ortaya koyması yeterlidir. Ancak bu ölçü, dayanaksız iddiaya izin verildiği anlamına gelmez. Dilekçede iki şey birlikte gösterilmelidir: hakkın varlığına ilişkin belge ve tedbir alınmazsa doğacak zararın telafisinin güçleştiği. Soyut bir zarar anlatımı yerine, imzalanmak üzere olan bir devir işlemi veya boşaltılmakta olan bir hesap gibi somut bir olguya bağlanan talepler daha ikna edicidir.
Şirket Defter ve Kayıtlarına Erişim
Azlık konumundaki ortağın en büyük zorluğu, iddiasını destekleyecek belgenin karşı tarafın elinde bulunmasıdır. Bu boşluğu kapatan araçlar şunlardır:
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil edilmiş genel kurul belgeleri
- Pay defteri ve yönetim kurulu karar defteri örnekleri
- Bilgi alma ve inceleme hakkı çerçevesinde yöneltilen yazılı sorular
- Özel denetim istemine ilişkin başvuru ve verilen cevap
- Delil tespiti yoluyla kayıt altına alınan mevcut durum
Teminat, Karşı Tedbir ve Tazminat Riski
Tedbire hükmedilirken kural olarak teminat istenir; teminatın miktarı ve türü, tedbirin şirket faaliyeti üzerindeki etkisine göre belirlenir. Haksız çıkan tedbir nedeniyle karşı tarafın uğradığı zarardan sorumluluk doğabileceği için, talebin kapsamı gerçekten gerekli olanla sınırlandırılmalıdır. Şirketin tüm hesaplarını bloke etmeye yönelik geniş talepler hem reddedilme hem de sonradan tazminat riskini birlikte taşır.
Son Değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir; şirket türü, ortaklık yapısı ve uyuşmazlığın konusu değiştiğinde uygulanacak yol da değişir. Tedbir talebi hazırlamadan önce şirket kayıtlarınızın hukuki incelemesini yaptırmanız yerinde olur.