Bir rakibin müşteri listesini ele geçirmesi, çalışanı ayartması ya da ürünü birebir taklit eden bir ilan yayımlaması hâlinde haksız rekabet iddiası güçlü başlar; ancak dosya mahkemeye ulaştığında elde çoğu zaman somut hiçbir kayıt kalmaz. TTK'nın haksız rekabete ilişkin hükümleri geniş bir koruma alanı tanısa da bu koruma yalnızca ispat edilebilen fiiller için işler. Aşağıdaki kontrol listesi, ticari davalarda dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşamasına girmeden önce delil erimesini durdurmayı hedefler.
Haksız rekabet delili neden hızla buharlaşır?
Fiillerin büyük bölümü dijital ortamda gerçekleşir: internet sitesindeki karşılaştırmalı reklam, sosyal medya paylaşımı, e-posta ile gönderilen teklif, pazar yeri ürün açıklaması. Bu içerikler ihtarnamenin tebliğ edildiği gün sessizce kaldırılır. Kaldırma, fiilin işlendiği gerçeğini ortadan kaldırmaz; fakat ispat yükü altındaki tarafın elinde yalnızca beyan bırakır. Bu yüzden ilk hamle ihtar göndermek değil, mevcut durumu kayıt altına almaktır.
Arabuluculuk aşamasına girmeden tamamlanması gerekenler
TTK, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalar bakımından arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler. Buna karşılık haksız rekabetin tespiti, men'i ve sonuçlarının ortadan kaldırılması gibi para alacağı niteliği taşımayan talepler farklı bir usul mantığına tabidir. Dosyada hem tazminat hem tespit-men talebi varsa, hangi talebin hangi süzgeçten geçeceği baştan ayrıştırılmalıdır; aksi hâlde usulden ret ile karşılaşılır.
Delil kontrol listesi
- İhlal içeriğinin tarih bilgisini gösteren, kesintisiz ekran kaydı ve çıktısı
- Ayartma iddialarında iş sözleşmeleri, gizlilik ve rekabet yasağı kayıtları, giriş-çıkış logları
- Müşteri kaybını gösteren ciro karşılaştırma tabloları ve iptal edilen siparişler
- Taklit iddiasında ürünün piyasaya ilk sunulduğu tarihi belgeleyen faturalar, katalog ve fuar kayıtları
- Karşı tarafla yapılan tüm yazışmaların özgün üstveri bilgisiyle birlikte saklanması
Tespit talebi ve zamanlama
Kaybolma ihtimali yüksek deliller için mahkemeden delil tespiti istenmesi, ihtarname göndermekten önce değerlendirilmelidir. Tespit talebi ile ihtar arasındaki sıralama hatası, uygulamada en sık rastlanan ve telafisi en zor olan eksikliktir. Aynı şekilde zarar hesabına esas veriler, ihlalin başladığı ay temel alınarak dönemsel biçimde hazırlanmalı; toplu ve dayanaksız bir rakam yerine kalem kalem gerekçelendirilmiş bir tablo sunulmalıdır.
Tekrarlanan usul hataları
- Talep sonucunun tespit, men ve tazminat ayrımı yapılmadan tek cümlede yazılması
- Zararın yalnızca beyanla ileri sürülüp defter ve kayıtlarla desteklenmemesi
- Fiilin öğrenildiği tarihin dosyada net biçimde belirtilmemesi
- Ticari defterlerin incelenmesine ilişkin talebin dilekçede hiç yer almaması
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her ticari uyuşmazlığın delil yapısı farklıdır. Sözleşme metni, sektör teamülü ve tarafların geçmiş ilişkisi sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızın kendi koşulları için bir hukukçuyla birlikte çalışmanız yerinde olur.