Ticari nitelikteki para alacağı davalarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması bir dava şartıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile getirilen bu düzenleme, sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda süreci ikiye bölmüştür. Şartın kapsamının yanlış değerlendirilmesi, hazırlanan dosyanın esasına hiç girilmeden reddine yol açabilir.
Davanın Ticari Nitelikte Olup Olmadığı
Bir uyuşmazlığın ticari sayılması, tarafların tacir olmasına ya da işin ticari işletmeyle ilgili bulunmasına bağlı olabildiği gibi, kanunun doğrudan ticari dava saydığı hâllerden de kaynaklanabilir. Bu nitelendirme yalnızca arabuluculuk şartını değil, görevli mahkemeyi, uygulanacak faiz türünü ve ihbar sürelerini de etkiler. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce ilişkinin niteliği net biçimde tespit edilmelidir.
Para Alacağı Ayrımı ve İstisnalar
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri şarta tabidir
- İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri bu şarttan bağımsız olarak istenebilir
- Tespit niteliğindeki talepler ile fesih ve iptal istemleri ayrı değerlendirilir
- Karşı dava olarak ileri sürülecek para alacakları da kapsam yönünden kontrol edilmelidir
- Menfi tespit ve istirdat taleplerinin niteliği somut olaya göre incelenmelidir
Ticari Defter ve Yazışmaların İspat Gücü
Ticari defterler, usulüne uygun tutulmuş olmaları hâlinde sahibi lehine de delil oluşturabilir. Bu nedenle açılış ve kapanış onayları, kayıtların birbirini doğrulaması ve faturaların defterle uyumu dosyanın belkemiğidir. Cari hesap ilişkilerinde mutabakat yazıları, e-posta trafiği ve sipariş onayları çoğu zaman sözleşmenin yazılı metninden daha belirleyici olur. Faturaya süresinde itiraz edilmemesi ise ayrı bir tartışma başlığı doğurur; bu nedenle gelen faturalara ilişkin itiraz kayıtlarının da arşivlenmesi gerekir.
Arabuluculuk Aşamasında Dikkat
- Muhatabın unvan ve adresini güncel sicil kaydından doğrulayın.
- Talebinizi kalem kalem ve tutar göstererek bildirin.
- Faiz başlangıç tarihini ve türünü baştan belirtin.
- Anlaşma hâlinde tutanağın kapsamını, kapsam dışı kalan talepleri de yazarak netleştirin.
- Anlaşmama tutanağı sonrasında dava için öngörülen süreyi takip edin.
Tedbir Talebini Ayrı Planlayın
Alacağın tahsil kabiliyetinin zayıfladığı hâllerde, arabuluculuk sürecinin beklenmesi fiilî bir kayba dönüşebilir. İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri bu süreçten bağımsız değerlendirilebildiğinden, malvarlığının izlenmesi ve teminat hazırlığı eş zamanlı yürütülmelidir.
Sözleşme yapıları ve ticari ilişkiler dosyadan dosyaya farklılık gösterir. Nitelendirme ve kapsam değerlendirmesini süreç başlamadan önce bir avukatla yapmanız, usul kaynaklı sürprizleri azaltır.