Ticari ilişkilerde bir sözleşmenin ihlali fark edildiğinde ilk hedef çoğu zaman nihai karar değil, mevcut durumun korunmasıdır. Teslimatın durdurulması, teminatın nakde çevrilmesinin önlenmesi ya da bir devrin sicile işlenmemesi gibi talepler esas dava açılmadan önce gündeme gelir. Bu rehber TTK ve TBK ekseninde, 6102 sayılı Kanun kapsamındaki sözleşme uyuşmazlıklarında ihtiyati tedbir talebinin mercii ve belge temelini ele alır.
Ticari Dava Sayılma ve Görevli Mahkeme
Uyuşmazlığın ticari dava niteliği taşıması hâlinde görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Bu nitelemede tarafların tacir olup olmaması kadar uyuşmazlığın mutlak ticari dava sayılıp sayılmadığı da rol oynar. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır; buna karşılık geçici hukuki koruma talepleri bu şarttan bağımsız olarak ele alınabilir. Bu ayrım, aciliyet taşıyan dosyalarda zaman kazandırır.
Tedbir Talebi Nereye Yöneltilir?
Dava açılmadan önce talep, esas hakkındaki davada görevli ve yetkili olacak mahkemeye yöneltilir. Sözleşmede yetkili mahkeme kararlaştırılmışsa bu hüküm ilk olarak incelenir; tacirler arasındaki yetki sözleşmeleri kural olarak geçerli kabul edilir. Tahkim şartı bulunan sözleşmelerde ise devlet mahkemesinden geçici koruma istenmesinin mümkün olup olmadığı, sözleşme metnine göre değerlendirilir.
Yaklaşık İspat İçin Gereken Dosya
- Sözleşmenin imzalı asıl metni ve varsa ek protokoller
- Sipariş, irsaliye, fatura ve teslim tutanaklarının tarih sıralı seti
- İhtarname, karşı tarafın cevabı ve e-posta yazışma zinciri
- Teminat mektubu, çek veya senetlere ilişkin belgeler
- Zararın büyüyeceğini gösteren sipariş iptali veya ceza koşulu kayıtları
Tedbir Talebinin Zayıf Kaldığı Noktalar
Geçici hukuki korumada tam ispat aranmaz; ancak talebin haklılığı yaklaşık olarak ortaya konulmalıdır. Yalnızca sözleşmenin sunulup ihlalin anlatıldığı taleplerde bu eşik karşılanmaz. Ayrıca tedbir kararı verildiğinde teminat yatırılması ve esas davanın süresinde açılması gerekir; bu iki adımdan biri atlandığında karar hükümsüz kalabilir ve karşı taraf için tazminat talebi doğabilir.
Uyarı
Ticari dosyalarda sözleşme metninin lafzı sonucu belirler. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tedbir talebinizin kapsamı ve teminat planlaması için sözleşmenizi bir hukukçuyla birlikte incelemeniz gerekir.