Genel kurul kararlarına yönelik uyuşmazlıklarda ilk sorulması gereken soru esasa değil, mercie ilişkindir: uyuşmazlık mahkemede mi yoksa tahkimde mi görülecektir? TTK ve TBK ekseninde bu rehber, 6102 sayılı Kanun kapsamındaki şirketlerde görev–yetki analizini ve tahkim şartının başvuru yolunu nasıl değiştirdiğini ele alır.
Tahkim Şartı Her Uyuşmazlığı Kapsar mı?
Esas sözleşmede ya da pay sahipleri sözleşmesinde tahkim kaydı bulunması, her talebin tahkime gideceği anlamına gelmez. Tahkim kaydının kapsamı, taraf iradesinin sınırıyla belirlenir; kaydın yalnızca pay devri veya ortaklar arası ilişkilere özgülendiği hâllerde, organ kararlarının geçerliliğine ilişkin talepler kapsam dışında kalabilir. Ayrıca kararın yokluğu ya da butlanı gibi kamu düzeniyle bağlantılı iddiaların tahkime elverişliliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Mahkeme Yolunda Görev ve Yetki
Ticari şirket ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetki bakımından şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi ön plana çıkar ve bu kural, kararların iptaline yönelik taleplerde uygulamada tartışmasız biçimde uygulanır. Merkezin ticaret sicilindeki kaydı ile fiilî yönetim yerinin farklılaştığı hâllerde sicil kaydı esas alınır; bu nedenle dava öncesinde güncel sicil örneği temin edilmelidir.
İlk İtiraz Zamanlaması
Tahkim şartına rağmen mahkemede dava açılmışsa, karşı tarafın tahkim itirazını cevap süresi içinde ve ilk itiraz olarak ileri sürmesi gerekir. Bu itirazın geciktirilmesi, uyuşmazlığın mahkemede görülmesi sonucunu doğurur. Simetrik biçimde, tahkim yolunu tercih eden taraf da hakem heyetinin yetkisine yönelik itirazlarla karşılaşabileceğini hesaba katmalıdır.
Delil Eksikliğinin Genel Kurul Dosyalarındaki Yansıması
- Toplantıya çağrının usulüne uygunluğunu gösteren ilan ve bildirim belgelerinin toplanmaması
- Hazır bulunanlar listesindeki temsil belgelerinin incelenmemesi
- Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmemesi veya içeriğinin belirsiz bırakılması
- Bilgi alma ve inceleme talebinin yazılı biçimde yöneltilmemiş olması
- Oylama sonucunun nisap açısından hesaplanabilir biçimde belgelenmemesi
Dosya Kurgusunda Öncelik Sırası
- Esas sözleşme ve varsa pay sahipleri sözleşmesindeki uyuşmazlık çözüm kaydı okunur.
- Talebin niteliği belirlenir: iptal, butlan, yokluk ya da tazminat.
- Toplantı öncesi, sırası ve sonrasına ait belgeler üç ayrı klasöre ayrılır.
- Kararın icrasının durdurulması talebi, doğacak zararın somut anlatımıyla desteklenir.
- Ret ihtimaline karşı alternatif hukuki temel dilekçede terditli biçimde kurulur.
Bu değerlendirme genel çerçeveyi aktarmakta olup her şirketin sözleşme metni ve toplantı geçmişi sonucu değiştirebilir. Genel kurulun ardından süreler işlemeye başladığından, belgeleri toplayarak bir hukukçudan görüş almakta yarar vardır.