TCK m.204, "bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi"yi cezalandırır.
Cezalar
- m.204/1 (temel hâl): 2-5 yıl hapis.
- m.204/2 (kamu görevlisi): Kamu görevlisi tarafından, görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi belge üzerinde işlenmesi: 3-8 yıl hapis.
Sahteciliğin Türleri
- Maddi sahtecilik: Belgenin fiziksel olarak sahte düzenlenmesi (sahte mühür, imza, kâğıt).
- Manevi sahtecilik: Belgenin içeriği gerçeğe aykırı (fiziksel olarak orijinal mühür/imza ama içerikte gerçeğe aykırılık).
- Tahrifat: Mevcut bir belgeyi değiştirme (rakam silme, ekleme).
"Resmi Belge" Kavramı
- Mahkeme kararı, savcılık iddianamesi.
- Tapu senedi, resmi senet (noter düzenlemesi).
- Nüfus cüzdanı, pasaport, ehliyet.
- Sağlık raporu (devlet hastanesi/aile hekimi).
- SGK belgeleri.
- Belediye/üniversite belgeleri.
- Diploma, transkript (devlet üniversitesi).
Sıkça Karşılaşılan Sahtecilik Türleri
- Sahte sağlık raporu (askerlik, iş raporu, mahkeme).
- Sahte tapu/imza dolandırıcılığı.
- Sahte kimlik/pasaport.
- Sahte vekaletname.
- Sahte mahkeme kararı.
- SGK aldatma (sahte hizmet belgesi).
Yargıtay 11. CD — Yerleşik Yaklaşım
11. CD, sahteciliğin "aldatma yeteneği" bulunmasını arar; o kadar bariz sahte ki "kimseyi aldatamaz" düzeyindeki belge sahteciliği, suç vasfını zayıflatabilir; ancak makul bir kişiyi yanıltabilecek nitelikteki sahteciliklerde mahkûmiyet sonucu çıkar.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
"Kullanma" Suçu
Sahte belgeyi kullanmak da m.204 kapsamındadır; ancak kullananın belgenin sahteliğini bilmesi şarttır. "Bilmiyordum" savunması yan delillerle (belgenin niteliği, ele geçirme yeri, kullanım amacı) değerlendirilir.
Müsadere (TCK m.54)
Sahte belge müsadere edilir. Sahtecilikte kullanılan araçlar (matbaa, mühür, bilgisayar) da müsadere kapsamına girebilir.
Müşterek Hâl ve İçtimâ
Sahte belge ile dolandırıcılık yapılması:
- m.204 + m.158 (nitelikli dolandırıcılık).
- Gerçek içtimâ ile ayrı ayrı cezalandırılır.
Pratik Hususlar
- Bilirkişi (özellikle imza/kâğıt analizi).
- Mağdurun belge ile gerçek belgenin karşılaştırılması.
- Kullanma evresinde sanığın bilgi durumu.
- Etkin pişmanlık olanağı (TCK m.168 kapsamına dolaylı yorumla).
Sahtecilik dosyaları teknik bilirkişi çalışması gerektirir. Ceza ve idare hukuku avukatı birlikte değerlendirme yapabilir.