Tıpta yapay zeka ve robotik cerrahi yaygınlaşırken, klasik "hekim sorumluluğu" modeli zorlanmaktadır. Birden çok aktörün (hekim, hastane, üretici, yazılım sağlayıcı) eylemleri tek bir tıbbi sonuçta birleşir.
Sorumluluk Paylaşımı
- Hekim: Cihazı kullanma yetkinliği, parametre ayarı, kontrol.
- Hastane: Cihaz bakımı, kalibrasyon, eğitim, yedek personel.
- Üretici: Cihaz tasarımı, üretim hatası, kullanım kılavuzu.
- Yazılım sağlayıcı: Algoritma kalitesi, güncellemeler, eğitim verisi.
Tıbbi Cihaz Hatası — TKHK ve TBK
- 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (ayıplı mal).
- TBK m.519-540 üreticinin sorumluluğu.
- Mali sorumluluk sigortası şartı (Sağlık Bakanlığı).
AI Hata Türleri
- Yanlış teşhis: AI'nın hatalı önermesi.
- "Black box" sorunu: AI kararının açıklanamaması.
- Önyargılı veri: Eğitim setindeki ırk/cinsiyet eşitsizliği yansıması.
- Güncellik: Eski algoritmanın yeni vakaya uygulanması.
Hekimin Sorumluluğu — Asistan Aracı
AI/robot, hekimin asistan aracıdır; nihai karar hekimindir. Yargıtay bu yaklaşımı sürdürmektedir:
- Hekim AI önerisini körlemesine kabul etmemelidir.
- Cihaz arızası durumunda hekim manuel müdahale yetkinliğine sahip olmalıdır.
- "AI yanılttı" savunması, hekimin denetim yükümlülüğünü kaldırmaz.
Yargıtay 13. HD — Beklenen Yaklaşım
Yargıtay 13. HD, klasik malpraktis kıstaslarını AI/robotik cerrahi dosyalarına da uygulayacaktır: aydınlatılmış onam (cihaz kullanılacağının bildirimi), tıp standardına uygunluk, kusur araması. AI hatası iddia edilen durumda, hatanın "kabul edilemez seviyede" olduğunu mağdur ispatlamak durumundadır.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Aydınlatılmış Onam — Genişlemiş İçerik
- Cihaz/AI kullanılacağı.
- Cihaz/AI'nın yapabilecekleri ve sınırları.
- Manuel alternatif yöntemlerin varlığı.
- Cihaz kaynaklı muhtemel ek riskler.
Pratik Tavsiyeler
- Cihaz logları ve AI kararı dökümleri saklanmalı.
- Hastanenin cihaz bakım kayıtları talep edilmeli.
- Çoklu sanıklı dava (hekim + hastane + üretici).
- Bilirkişi heyeti (tıp + bilişim).
AI/robotik cerrahi malpraktis dosyaları gelecekte yaygınlaşacak. Sağlık ve bilişim hukuku avukatı birlikte çalışmalıdır.