İçindekiler
Kasten öldürme, yağma ve tutukluluk dosyalarında; fiilin doğru nitelendirilmesi, kanunda öngörülen indirim nedenlerinin kurulması ve koruma tedbirlerine etkili itiraz.
Nitelendirme: savunmanın ilk ekseni
Kasten öldürmede temel ceza müebbet hapistir (TCK m.81/1) ve maddede alt-üst sınır bulunmaz. Bu nedenle savunmanın hareket alanı iki yerde toplanır: fiilin hangi suç tipine girdiği (kasten öldürme, teşebbüs, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama veya taksirle öldürme) ve kanunda öngörülen indirim nedenlerinin uygulanıp uygulanmayacağı. Kastın yönü; darbe sayısı, kullanılan aletin niteliği, hedef alınan vücut bölgesi, adli tıp raporu ve olay yeri inceleme bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Ağırlaştırıcı ve indirici nedenler
TCK m.82 nitelikli hâlleri ağırlaştırılmış müebbet hapse bağlar: tasarlayarak, canavarca hisle veya eziyet çektirerek, üstsoy/altsoy ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı, çocuğa ya da kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, kadına karşı, kamu görevi nedeniyle, kan gütme veya töre saikiyle işlenmesi gibi. Töre ve kan gütme saiki indirim değil ağırlaştırıcı nedendir.
Buna karşılık TCK m.29 haksız tahrik, cezayı ağırlaştırılmış müebbet yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla, müebbet yerine on iki yıldan on sekiz yıla indirir; diğer hâllerde cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir. Bu hüküm, cezayı müebbetten belirli süreli hapse dönüştürdüğü için en belirleyici savunma aracıdır.
Yağmada gözden kaçan savunma: TCK m.150
Yağmada temel ceza altı yıldan on yıla kadar hapis (m.148/1), nitelikli hâllerde on yıldan on beş yıla kadar hapistir (m.149/1). TCK m.150/1 ise kritik bir istisna getirir: kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması hâlinde yağma hükümleri değil, yalnızca tehdit veya kasten yaralama hükümleri uygulanır. Ayrıca m.150/2 uyarınca malın değerinin azlığı nedeniyle ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir.
Tutuklama ve adli kontrol
CMK m.100/1 tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil ile bir tutuklama nedeninin birlikte bulunmasını arar ve ölçülü olmayan hâlde tutuklama kararı verilemeyeceğini düzenler. CMK m.101/2 uyarınca kararda kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün yetersiz kalacağı somut olgularla gösterilmelidir. Son bent 2021 yılında eklenmiştir ve itiraz dilekçelerinin en güçlü dayanaklarından biridir.
Süre denetimi
CMK m.102 süreleri iki katmanda düzenler: toplam süreler (m.102/1-2) ile yalnızca soruşturma evresine özgü süreler (m.102/4). Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde toplam süre iki yıl olup uzatma toplam üç yılı geçemez; soruşturma evresinde ise süre bir yılı aşamaz. Çocuklar bakımından süreler yarı veya dörtte üç oranında uygulanır (m.102/5).