Hesabımı/IBAN’ımı Kullandırdım: Riskler ve Savunma

"Hesabını kullandır, komisyon al" teklifinin hukuki karşılığı

Hesabını başkasının para hareketine açan kişi, kendisini mağdur olarak görse bile ceza hukuku bakımından çoğu zaman şüpheli konumunda bulur. Çünkü Türk Ceza Kanunu'nda bu fiili doğrudan karşılayan bir hüküm vardır ve bu hüküm fiili suç olmaktan çıkarmaz, yalnızca cezayı indirir.

16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun'la eklenen TCK m.158/4'e göre; m.158 ile m.157'de yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Hükmün adını doğru okumak gerekir: bu bir indirim hükmüdür ve indirilen şey iştirak nedeniyle doğan cezadır. Yani fiil, nitelikli dolandırıcılığa iştirak olarak nitelendirilir; ceza bu fıkra uyarınca yarıya indirilir. m.158/1-f kapsamındaki hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıl olduğundan, indirimden sonra kalan ceza da ciddi düzeydedir.

Hangi suç tipleri gündeme gelir?

1. Nitelikli dolandırıcılığa iştirak (TCK m.158 ve m.158/4)

İnternet veya telefon üzerinden, banka araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılıkta m.158/1-f uygulanır. Maddenin birinci fıkrasındaki ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır; (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adlî para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Hesabı kullandıran kişinin fiili m.158/4 kapsamında kalıyorsa bu ceza yarı oranında indirilir.

2. İştirak bulunmadığı sonucuna varılırsa

Hesabın kullandırılması fiili iştirak olarak nitelendirilmezse, malvarlığı değerinin kabulüne ilişkin hükümler gündeme gelir. TCK m.165/1, bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi için altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası öngörür. Öncül suçun alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiriyorsa, malvarlığı değerini bu özelliğini bilerek bulunduran veya kullanan kişi bakımından TCK m.282/2 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası da tartışılabilir.

Bu iki ihtimal arasındaki seçim, hesabın kullandırılması ile öncül dolandırıcılık arasındaki bağın niteliğine göre yapılır: hesap, suçun icrasında planlı bir araç olarak mı kullanıldı, yoksa fiil yalnızca gelen değerin kabulüyle mi sınırlı kaldı?

3. Hesap sayısı ve yapı: örgüt iddiası

Bu dosyaların ayırt edici riski, kişinin değil çok sayıda hesabın aynı yapı içinde kullanılmasıdır. TCK m.158/3, m.158 ile m.157'deki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek cezanın yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılacağını düzenler.

Hesabını kullandıran kişi bakımından bu fıkra, kendisini yalnızca "komisyon karşılığı aracı" olarak gören kişinin karşılaşabileceği en ağır sonucu gösterir. Bu nedenle savunmada, kişinin yapının bütününe ilişkin bilgisi ve diğer hesap sahipleriyle bağlantısının bulunup bulunmadığı ayrıca ortaya konulmalıdır.

4. Durumu sonradan fark etmek: TCK m.166

m.166/1, bir hukuki ilişkiye dayalı olarak elde ettiği eşyanın esasında suç işlemek suretiyle veya suç işlemek dolayısıyla elde edildiğini öğrenmesine rağmen, suçu takibe yetkili makamlara vakit geçirmeksizin bildirimde bulunmayan kişiyi altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırır. Hesabının nasıl kullanıldığını sonradan fark eden kişi bakımından bu hüküm bağımsız bir yükümlülük doğurur.

Savunmanın gerçek ekseni: iştirak iradesi ve bilgi

Dosyanın yönünü belirleyen tartışma, kişinin ne bildiği ve ne amaçladığıdır. Değerlendirmede şu unsurlar rol oynar:

1. Nasıl ikna edildiniz? İş teklifi, kripto alım satım işlemi, yurt dışı havale aracılığı, tahsilat desteği gibi gerekçeler sunulmuş olabilir. Bu anlatının kaydı savunmanın temelidir.
2. Karşılığında ne aldınız? Komisyon veya ücret alınması, haksız menfaat sağlama amacı bakımından aleyhe değerlendirilir. Hiçbir karşılık alınmaması ise lehe bir unsurdur.
3. Kaç işlem geçti? bir işlem ile süreklilik gösteren çok sayıda işlem arasında ciddi fark vardır; tekrar, bilgi unsurunu güçlendirir.
4. Hangi bilgileri verdiniz? Yalnızca IBAN mı, yoksa internet bankacılığı şifresi, doğrulama kodu ve kart bilgileri de mi? m.158/4, hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları vermekten söz eder.
5. Kendiniz de aldatıldınız mı? Sahte iş ilanı, sahte şirket veya sahte sözleşme kullanıldıysa bu durum hem bilgi unsurunun değerlendirilmesinde hem de kendinizin mağdur konumunuz bakımından önem taşır.
6. Fark ettiğinizde ne yaptınız? Bankaya ve makamlara başvuru yapıldıysa bu, m.166 bakımından belirleyici ve diğer maddeler bakımından lehe bir unsurdur.

Fark ettiğiniz anda yapılması gerekenler

1. İşlemleri durdurun. Yeni bir transfer talimatını yerine getirmeyin; her yeni işlem bilgi unsurunu ve iştirak iddiasını güçlendirir.
2. Bankaya yazılı bildirim yapın. Durumu, hesabınızın başkası tarafından kullanıldığını ve bilgilerin nasıl paylaşıldığını bildirin; başvuru kaydını alın.
3. Cumhuriyet başsavcılığına başvurun. m.166, öğrenmeye rağmen vakit geçirmeksizin bildirimde bulunmamayı suç saydığından gecikme ayrı bir sorumluluk doğurur. Kendiniz aldatıldıysanız bu başvuru aynı zamanda şikâyet niteliği taşır.
4. Kalan tutara dokunmayın. m.282/6, aklama suçu bakımından kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri yetkili makamlara haber vererek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişi hakkında cezaya hükmolunmayacağını düzenler.
5. Erişim bilgilerinizi değiştirin. İnternet bankacılığı şifreleri, telefon numarası tanımları ve kart bilgileri.
6. Bütün kayıtları saklayın. Sizi yönlendiren kişiyle yapılan yazışmalar, iş ilanı veya sözleşme metinleri, ödeme kayıtları ve hesap hareketleri.

Hesabınıza bloke konduysa

Bu dosyalarda hesaba bloke konması olağandır ve iki ayrı mekanizmadan gelebilir.

CMK m.128 kapsamında elkoyma: m.128/1, suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunan hâllerde banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba elkonulabileceğini düzenler ve dolandırıcılık m.128/2'deki katalogda yer alır. Aynı fıkra uyarınca değerlerin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması elkoymaya engel değildir. m.128/9 uyarınca elkoymaya ancak hâkim karar verebilir.

CMK m.128/A kapsamında askıya alma: m.128/A-1 uyarınca katalog suçlarda makul şüphe hâlinde hesap, ilgili finansal kurum tarafından kırk sekiz saate kadar askıya alınabilir. m.128/A-2 uyarınca bu işlem hesap sahibine de bildirilir ve hesap sahibi işlemin kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.

Blokenin hangi mekanizmadan geldiği, izlenecek yolu belirler. Hesaptaki tutarların meşru kaynağını gösteren belgeler (ücret, kira, satış bedeli) kapsamın sınırlandırılması bakımından sunulur.

Mağdurun parasının iadesi

Hesabınızdan geçen paranın dolandırıcılık mağduruna ait olduğu anlaşılırsa, CMK m.128/A-5 uyarınca elkonulan suça konu menfaat, suçtan zarar gören mağdura ait olduğunun anlaşılması hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir. Bu süreçte kalan tutarın korunmuş olması, hem mağdurun zararının giderilmesini hem de kendi dosyanız bakımından lehe değerlendirmeyi sağlar.

Ayrıca hukuk tarafında sebepsiz zenginleşme hükümleri işler: TBK m.77/1 uyarınca haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Belgeler

• Hesap hareketleri; gelen ve giden tutarların tarih, tutar ve karşı taraf bilgileriyle tamamı.
• Sizi yönlendiren kişiyle yapılan tüm yazışmalar; silinmemiş hâlleriyle.
• İş ilanı, sözleşme, şirket bilgileri veya sunulan diğer belgeler; aldatıldığınız iddiasının dayanağıdır.
• Komisyon veya ücret ödemesi varsa buna ilişkin kayıtlar.
• Bankaya ve makamlara yapılan başvuruların kayıtları ve tarihleri.
• Hesaptaki meşru tutarların kaynağını gösteren belgeler.

Durumunuzu ve savunma eksenini değerlendirmek için iletişim sayfasındaki kanallardan ulaşabilirsiniz. İlgili maddeler için TCK m.158 ve CMK m.128 sayfalarını inceleyebilirsiniz.