Geçici ithalat rejimi, eşyanın belirli bir süre için ülkeye getirilip aynı durumda geri götürülmesine imkân tanır. Fuar malzemesi, mesleki teçhizat, numune, test cihazı ve kiralanan makineler bu rejimin tipik konularıdır. Geçici İthalat Seri No: 4 kapsamındaki uygulamada asıl risk, rejimin açılışında değil kapatılmasında ortaya çıkar.
Rejimin Temel Şartı: Ayniyet
Geçici ithalatın özü, giren eşya ile çıkan eşyanın aynı olmasıdır. Bu nedenle girişte alınan ayniyet tespiti, seri numarası, marka ve teknik özellik kayıtları büyük önem taşır. Eşyanın yurt içinde tamir, montaj veya işleme tabi tutulması ayniyeti bozabilir ve rejimin ihlali sonucunu doğurabilir. Bakım niteliğindeki müdahalelerle işlem niteliğindeki müdahaleler arasındaki sınır, uyuşmazlıkların merkezinde yer alır.
Süre Yönetimi ve Uzatım
- Rejim süresi izin belgesinde açıkça belirtilir ve kendiliğinden uzamaz
- Uzatım talebinin sürenin dolmasından önce yazılı olarak yapılması gerekir
- Süre dolduktan sonra yapılan talepler çoğunlukla kabul görmez
- Sürenin son gününün resmî tatile denk gelmesi hâlinde takvimin önceden kontrol edilmesi gerekir
Süre Aşımının Sonucu
Süresi içinde yeniden ihraç edilmeyen veya başka bir gümrük rejimine bağlanmayan eşya için, geçici ithalatta askıya alınmış vergiler gündeme gelir. Buna faiz ve idari para cezası eklenir. Teminat verilmiş olması yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; teminat yalnızca alacağın güvencesidir ve irat kaydedilebilir. Bu nedenle takvimin sorumlu bir kişiye bağlanması, teknik değil yönetsel bir zorunluluktur.
Kapatma Aşamasında Yapılan Hatalar
- Eşyanın fiilen çıkışı yapıldığı hâlde rejim kapatma işleminin sistemde tamamlanmaması
- Kısmi çıkışlarda kalan miktarın takip edilmemesi
- Yurt dışına çıkarılan eşyanın giriş beyannamesiyle eşleştirilememesi
- Eşyanın hasar görmesi, çalınması veya tamamen yok olması hâlinde durumun idareye bildirilmemesi
Eşyanın telef olması veya mücbir sebeple çıkarılamaması hâlinde, olayın belgelenerek zamanında bildirilmesi savunmanın temelini oluşturur. Sonradan sunulan açıklamalar, tutanakla desteklenmediğinde çoğu kez sonuç doğurmaz.
İtiraz Yolu
Ek tahakkuk veya ceza kararı tebliğ edildiğinde, önce idari itiraz aşamasının süresinde tüketilmesi gerekir. Bu aşama atlandığında, idari yargıda usul yönünden sorun yaşanabilir. İtiraz dilekçesinde eşyanın fiilen yurt dışına çıktığını gösteren çıkış beyannamesi, taşıma belgesi ve karşı ülke giriş kayıtları birlikte sunulmalıdır.
Gümrük uyuşmazlıklarında belge zinciri sonucu belirler. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; geçici ithalat dosyanızda süre aşımı veya kapatma sorunu varsa, itiraz süreleri işlemeye başlamadan durumun incelenmesi yerinde olur.