Konut Dokunulmazlığını İhlal (TCK m.116)

TCK m.116, "bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi"yi cezalandırır. Bu suç, Anayasa m.21 ile güvence altına alınan konut dokunulmazlığını korur.

Cezalar

• m.116/1 (temel hâl): 6 ay-2 yıl hapis.
• m.116/2: İşyeri veya eklentilerine rızasına aykırı olarak girme: 6 ay-1 yıl hapis veya adli para cezası.
• m.116/3 (kullanılmasına engel olma): Konutun veya iş yerinin kullanılmasına engel olunmasında ceza yarı oranında artırılır.
• m.116/4 nitelikli hâller:
  • Cebir veya tehdit kullanılarak.
  • Gece vakti.
  → Ceza 1-3 yıl hapis bantına çıkarılır.

"Konut" Kavramı

• Daire, ev, müstakil yapı.
• Otel odası (geçici de olsa konut sayılır).
• Karavan, yat (içinde yaşanıyorsa).
• Eklentiler: bahçe, balkon, garaj, depo, kömürlük.

"İş Yeri" Kavramı

• Mağaza, ofis, dükkan, fabrika.
• Mesai dışında dahi sahibinin rızası olmadan girme suçtur.
• Genel halka açık alanlar (lokanta, pazar) çalışma saati içinde dışarıda kalır.

"Rıza" Unsuru

Konuta giriş rıza ile olduğunda suç oluşmaz. Ancak:

• Rızanın geçerli olması gerekir (cebir, tehdit, hile yokluğunda).
• Rızanın yetkili kişiden alınması gerekir.
• Rıza ile girişten sonra çıkmama ayrı suçtur.

Hukuka Uygunluk Sebepleri

• Hâkim kararıyla arama (CMK m.116): Hukuka uygun.
• Yangın, can güvenliği vb. zorunluluk: Hukuka uygunluk sebebi.
• Rıza: Yukarıda incelendi.
• Suçüstü hâli: Kolluğun derhal müdahale yetkisi.

Hırsızlıkla Birleşme

Konuta hırsızlık amacıyla giriş hâlinde:

• TCK m.116: Konut dokunulmazlığı.
• TCK m.142/1-b: Konuttan hırsızlık (nitelikli hâl).
• İki suç gerçek içtimâ ile ayrı ayrı cezalandırılır.

Yargıtay 13. CD ve 4. CD — Yerleşik Yaklaşım

4. CD ve 13. CD, "rıza"nın geçerliliğinin somut olarak değerlendirilmesini, "girdikten sonra çıkmama" hâli için mağdurun açık veya örtülü çıkma talebinin tespitini, eklenti tartışmalarında kapı/duvar/sınırlandırılmış alan kıstaslarının uygulanmasını arar.

Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.

Şikâyet ve Re'sen Kovuşturma

• m.116/1, m.116/2 (temel hâl): şikâyete bağlı.
• m.116/4 (cebir, tehdit, gece vakti): re'sen kovuşturulur.

Uzlaşma

Konut/iş yeri dokunulmazlığı temel hâlinde uzlaşma kapsamı geçerlidir; sanık ve mağdur arasında uzlaşma sağlanırsa dava düşer.

Mağdurun Yapması Gerekenler

1. Olay yerini muhafaza edin (parmak izi, fotoğraf).
2. Kamera kayıtları, görgü tanıkları.
3. Karakola/savcılığa şikâyet (6 ay süre).
4. Eşya kaybı varsa hırsızlıkla birleştirme talebi.
5. Manevi tazminat hakkı.

Konut dokunulmazlığı dosyaları sıklıkla başka suçlarla birleşir. Ceza müdafii ile genel değerlendirme önerilir.