Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zaman, hukuki argümandan önce gelir. İçerik yayıldıkça kaynağın izi silinir, orijinal dosya ortadan kalkar ve geriye yalnızca ekran görüntüleri kalır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bir arada kullanıldığında hem kaldırma hem de sorumluyu belirleme yolları açıktır; ancak her iki yol da bozulmamış bir delil zinciri gerektirir.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Deepfake içeriğe rastlandığında ilk refleks çoğu zaman içeriği bildirip kaldırtmaktır. Oysa içerik kaldırıldığında, failin tespitine yarayacak veriler de erişilemez hâle gelebilir. Bu nedenle sıralama önemlidir:
- İçeriğin bulunduğu tam adres (URL), yayın tarihi ve yayıncı hesap bilgileri kaydedilir.
- Mümkünse dosyanın kendisi indirilir; sıkıştırılmış paylaşım yerine orijinal dosya tercih edilir.
- Dosyanın özet değeri (hash) alınır ve bu değer bir tutanağa yazılır.
- Ardından kaldırma ve erişim engelleme başvurusu yapılır.
Neden Hash ve Meta Veri?
Ekran görüntüsü, karşı taraf "bu görüntü sonradan değiştirildi" dediğinde tek başına zayıf kalır. Dosyanın özet değeri, aynı dosyanın sonradan bozulmadığını gösteren teknik bir mühür işlevi görür. Meta veriler ise oluşturma tarihi, kullanılan cihaz veya yazılım hakkında ipucu verebilir. Yapay zekâ ile üretilen içeriklerde ayrıca sıkıştırma izleri, yüz sınırındaki tutarsızlıklar ve ses-dudak uyumsuzluğu gibi teknik göstergeler bilirkişi incelemesinin konusudur. Bu incelemenin sağlıklı yapılabilmesi için dosyanın yeniden kaydedilmemiş, üzerine yazılmamış hâlinin korunması gerekir.
Kaldırma ile Ceza Sürecini Ayrı Yürütün
5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi ve içerikten çıkarma talebi, hızlı sonuç veren idari-yargısal bir yoldur ve kişilik haklarının korunmasına hizmet eder. Ceza soruşturması ise failin belirlenmesine yöneliktir; savcılıktan trafik kayıtlarının ve abone bilgilerinin temini talep edilir. Bu iki süreç birbirinin yerine geçmez. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutu varsa KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurul'a şikâyet yolu üçüncü bir hat oluşturur. Üç hattın da aynı belge setinden beslenmesi, çelişkili anlatım riskini ortadan kaldırır.
Uzlaşma Kapısı Açıksa
Bazı deepfake dosyaları, takibi şikâyete bağlı ve uzlaştırma kapsamındaki suçlarla ilişkilendirilebilir. Böyle bir durumda uzlaşma teklifini değerlendirirken yalnızca tazminat tutarına değil, içeriğin tüm kopyalarının kaldırılmasına, yeniden yayımlanmama taahhüdüne ve bu taahhüdün ihlali hâlinde uygulanacak yaptırıma bakılmalıdır. Kaldırma yükümlülüğü metinde somut adreslerle tanımlanmazsa, anlaşma pratikte sonuç doğurmaz.
Burada anlatılanlar genel çerçeve sunar; içeriğin niteliği ve yayıldığı platformlar izlenecek yolu değiştirir. Deepfake mağduriyetlerinde saatler önem taşıdığından, delil toplama adımlarını bir hukukçu eşliğinde yürütmeniz sonucu belirgin biçimde etkileyebilir.