Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde en büyük risk, içeriğin yayıldıktan sonra hızla silinmesi ve geriye kanıtlanabilir hiçbir izin kalmamasıdır. Deepfake mağduriyetlerinde başarı, hukuki nitelendirmeden önce delilin ilk saatlerde sabitlenmesine bağlıdır. Aşağıda, 5651 sayılı Kanun, KVKK ve TCK'nın bilişim ile kişilik haklarına ilişkin hükümleri ekseninde kaldırma ve şikâyet süreçlerinin delil boyutu ele alınmaktadır.
İlk Saatler: İçeriği Kaybetmeden Kaydetmek
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içeriğin adresi, yayın zamanı ve yayıncı hesabı ile birlikte kaydedilmesi gerekir. Mümkün olduğunda içeriğin kendisinin indirilerek değiştirilmemiş biçimde saklanması, sonradan yapılacak teknik inceleme için tek şanstır.
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve yayın tarihini gösteren kayıt
- Yayıncı hesabın profil bilgileri ve varsa önceki paylaşımları
- İçeriğin ham dosya hali ve dosya bilgilerini gösteren teknik veriler
- Yayılmayı gösteren paylaşım, yorum ve görüntülenme kayıtları
Kaldırma Talebi ile Ceza Şikâyetini Ayrı Yürütmek
Erişimin engellenmesi talebi ile suç duyurusu farklı amaçlara hizmet eder ve farklı belgelerle desteklenir. Kaldırma sürecinde içeriğin kişilik hakkını ihlal ettiğini gösteren karşılaştırma; şikâyet aşamasında ise failin belirlenmesine yarayacak bağlantı kayıtları öne çıkar. İki süreç aynı dilekçeye sıkıştırıldığında, teknik talepler görünmez hale gelir.
Sahteliğin Teknik Olarak Gösterilmesi
Karşı tarafın en olağan savunması, içeriğin gerçek olduğu veya kendisinin üretmediğidir. Bu nedenle görüntünün üretim izlerini gösteren teknik inceleme talebi erken aşamada dosyaya girmelidir. İnceleme yapılacak dosyanın, paylaşım platformunun sıkıştırmasından geçmemiş bir kopyası varsa sonuç çok daha güvenilir olur. Aynı kişiye ait gerçek ses veya görüntü örneklerinin karşılaştırma malzemesi olarak sunulması da incelemeyi güçlendirir.
Failin Tespiti ve Zaman Baskısı
Yayıncı hesabın arkasındaki kişinin belirlenmesi, platform ve erişim sağlayıcıların tuttuğu bağlantı kayıtlarına dayanır. Bu kayıtların saklama süresi sınırlıdır; talebin gecikmesi failin tespitini imkânsız kılabilir. Bu yüzden içerik kaldırılmış olsa bile şikâyetten vazgeçmemek, kayıtların istenmesi yönünden ayrı bir değer taşır.
Uzlaşma Görüşmesi mi, Davanın Sürdürülmesi mi
Bazı suç tipleri uzlaştırma kapsamındadır ve karşı taraf içeriği kaldırıp özür beyanı sunmayı önerebilir. Bu teklifin değerlendirilmesinde ölçüt, içeriğin ne kadar yayıldığı ve kopyalarının başka mecralarda sürüp sürmediğidir. İçerik farklı platformlara taşınmışsa, tek bir hesabın kapatılmasıyla yetinen bir uzlaşma çoğu zaman koruma sağlamaz; bu durumda tazminat talebinin ayrıca saklı tutulması gerekir.
Bu yazı yol gösterici bir çerçeve sunar, somut olayın hukuki nitelendirmesini yapmaz. İçeriğin türüne ve yayılma biçimine göre izlenecek yol değişeceğinden, vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.