Yapay zeka ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zararın büyüklüğünü belirleyen şey içeriğin niteliği kadar, yayıldıktan sonraki ilk saatlerde atılan adımlardır. TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde hazırlanan bu rehber, platform içi başvuru ile hakimlik başvurusunun nasıl birlikte yürütüleceğini ele alır.
Kanıtı kaybetmeden kaldırma talebi yapmak
Platforma kaldırma talebi gönderildiğinde içerik erişime kapanır ve çoğu zaman bağlantı adresi de işlevsiz hale gelir. Bu nedenle sıra tersine çevrilmelidir: önce delil, sonra kaldırma. Delil paketinde şunlar bulunmalıdır:
- İçeriğin doğrudan bağlantı adresi ve hesap kimliği
- Yayın tarihi, görüntülenme ve paylaşım sayısını gösteren tarihli ekran görüntüleri
- Videonun veya ses kaydının indirilmiş kopyası ile dosyanın özet değeri
- Yorumlar ve alıntı paylaşımlar dahil yayılma zinciri
- Mümkünse noter veya bilirkişi eliyle yapılmış tespit
İki başvuru kanalı paralel yürütülür
Platform içi bildirim hızlıdır fakat sonuç garantisi yoktur ve platformun kendi kurallarına bağlıdır. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru ise bağlayıcıdır. Kişilik hakkı ihlaline dayalı olarak içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi sulh ceza hakimliğine yapılır; kanun, hakimin bu talebi kısa süre içinde ve duruşmasız olarak karara bağlamasını öngörür. Karara karşı itiraz yolu açıktır. Bu iki kanalın paralel yürütülmesi, platformun yanıt vermemesi halinde zaman kaybını önler.
Ceza boyutunun doğru kurgulanması
Deepfake içerikler tek bir suç tipine indirgenemez. Olayın somut görünümüne göre farklı hükümler gündeme gelebilir: içeriğin üretiminde bir bilişim sistemine hukuka aykırı erişim ya da veriler üzerinde değiştirme veya yok etme söz konusuysa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları; kişinin onurunu hedefleyen paylaşım varsa şerefe karşı suçlar; kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa verilere ilişkin hükümler değerlendirilir. Şikayet dilekçesinde olayın hangi fiil dizisinden oluştuğu adım adım anlatılmalı, hukuki nitelendirme bu anlatının üzerine kurulmalıdır.
Veri koruma boyutu ayrı bir kaldıraçtır
Görüntü ve ses, kişisel veri niteliğindedir. Bu nedenle içeriği yayan veya barındıran veri sorumlusuna KVKK kapsamında ilgili kişi başvurusu yapılabilir; verilerin silinmesi, yok edilmesi ve varsa aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesi talep edilebilir. Bu kanal, ceza soruşturmasından bağımsız işler ve platformun yurt içindeki temsilcisi bulunduğunda pratik sonuç verebilir.
Usule aykırı işlem nedeniyle kaybedilen dosyalar
- Talebin, hangi bağlantı adresine ilişkin olduğunun tek tek gösterilmemesi
- İçerik çıkarma ile erişim engellemenin farkı gözetilmeden genel talep kurulması
- Aynı içeriğin yeniden yayımlanması halinde başvurunun tekrar edilmemesi
- Delil kopyalarının, elde ediliş yöntemi açıklanmadan dosyaya konması
Kapanış notu
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin yayıldığı platform, sunucunun bulunduğu ülke ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebilir. Yayılma hızı nedeniyle bu tür dosyalarda ilk gün alınacak hukuki destek, sonraki tüm aşamaların etkinliğini belirler.