Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zamanla yarışılır. İçerik yayıldıkça hem zarar büyür hem de delil kaybolur. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde birbirinden bağımsız dört ayrı yol vardır ve bunlar aynı anda yürütülebilir; ancak hangi talebin hangi mercie gideceği karıştırıldığında, en hızlı sonuç veren kanal boşa harcanır.
Önce Delili Sabitleyin, Sonra Başvurun
Kaldırma talebi sonuç verdiğinde içerik erişilemez hâle gelir; bu da ceza soruşturmasında kullanılacak materyali ortadan kaldırabilir. Bu nedenle sıralama önemlidir:
- İçeriğin tam adresi, hesap kimliği, paylaşım tarihi ve etkileşim sayısı kayıt altına alınır.
- Ekran görüntüsü yerine, zaman bilgisini de içeren tespit yöntemleri tercih edilir.
- Video ya da ses dosyasının kendisi indirilerek özet değeriyle birlikte saklanır.
- Aynı içeriğin yayıldığı ikincil hesaplar listelenir.
Platform Başvurusu: İlk ve En Hızlı Kanal
5651 sistemi, içeriğin kaldırılması talebinin öncelikle içerik veya yer sağlayıcıya yöneltilmesini öngörür. Platformun kendi bildirim mekanizması üzerinden yapılan başvuruda, hangi hakkın ihlal edildiğinin (kişilik hakkı, özel hayatın gizliliği, kimlik taklidi) açıkça belirtilmesi gerekir. Başvurunun tarihi ve platformun cevabı saklanmalıdır; çünkü sonraki aşamada başvurunun sonuçsuz kaldığının gösterilmesi beklenir.
Sulh Ceza Hâkimliği ve İdari Kanal
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi talebi sulh ceza hâkimliğine yapılır; uygulamada başvuru, talepte bulunanın yerleşim yerindeki hâkimliğe yöneltilmektedir. Özel hayatın gizliliğinin ihlali söz konusu olduğunda ise idari birime doğrudan başvuru yolu işletilir ve karar hâkim denetimine sunulur. Bu iki yolun süreleri ve sonuçları farklıdır; talep dilekçesinde hangi hukuki sebebe dayanıldığı net yazılmalıdır.
Ceza Şikâyeti ve Veri Koruma Boyutu
Sahte içeriğin üretilmesi ve yayılması, duruma göre bilişim sistemlerine ilişkin suçlar ile kişilik değerlerine yönelik suçları gündeme getirebilir; şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. İçerikte gerçek kişinin yüzü, sesi veya kimlik bilgisi kullanılmışsa KVKK boyutu da doğar: veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu ayrıca işletilebilir. Maddi ve manevi tazminat talebi ise genel mahkemelerde açılacak ayrı bir davanın konusudur.
Paralel Yürütme Planı
- Delil tespiti tamamlanır.
- Platform başvurusu yapılır ve cevap süresi takvime işlenir.
- Sonuç alınamazsa hâkimlik başvurusu hazırlanır.
- Ceza şikâyeti dilekçesi, tespit edilen tüm hesaplar için birlikte verilir.
- Yeniden yayınlanmaya karşı içerik takibi sürdürülür.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; içeriğin barındırıldığı ülke, platformun temsilcilik durumu ve ihlalin türü izlenecek yolu değiştirir. Hızlı hareket gerektiren bu tür olaylarda bir hukukçuyla en baştan çalışmak sonuca etki eder.