Yapay zekâ araçlarıyla üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarını dakikalar içinde etkileyebilen ama kanıtı aynı hızla kaybolabilen bir ihlal türüdür. Bu tür dosyalarda başarı, hukuki nitelendirmeden önce delilin ilk saatlerde nasıl korunduğuna bağlıdır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde aşağıda hem delil hem de başvuru yolu ele alınmaktadır.
İlk Yirmi Dört Saat: Delili Sabitleme
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, hesap adı, paylaşım tarihi ve saati eksiksiz kaydedilir
- Ekran görüntüsü yeterli değildir; sayfanın tamamının tarih bilgisiyle birlikte alınması ve dosyanın özet değerinin çıkarılması tercih edilir
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır; bu tespit sonraki aşamada içeriğin silinmesine karşı koruma sağlar
- İçeriği ileten mesaj, e-posta ve grup paylaşımları kaynağıyla birlikte saklanır
- Orijinal görüntünün nereden alındığı biliniyorsa, kaynak dosya karşılaştırma için ayrıca korunur
İki Ayrı Yol, İki Ayrı Merci
Deepfake içerikte genellikle iki talep aynı anda gündeme gelir. Birincisi içeriğin yayından kaldırılması ve erişimin engellenmesidir; 5651 sayılı Kanun kapsamındaki bu talep sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve içerik sağlayıcıya doğrudan başvuru imkânı da bulunur. İkincisi ise fail hakkında ceza soruşturması yürütülmesidir; bu talep Cumhuriyet başsavcılığına yapılan şikâyetle başlar. Erişim engelleme talebinin savcılığa, şikâyetin ise hâkimliğe yöneltilmesi zaman kaybına yol açar.
Nitelendirme Delili Yönlendirir
Aynı içerik, somut olaya göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, müstehcenlik veya dolandırıcılık gibi farklı suçların kapsamına girebilir. İçerikte gerçek kişinin görüntüsünün kullanılması KVKK bakımından da bir işleme faaliyetidir ve veri sorumlusuna karşı ayrı bir yol açar. Şikâyete bağlı suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikâyet süresi bulunduğundan, öğrenme tarihinin belgelenmesi gerekir.
Failin Tespiti İçin İstenecekler
Dilekçede yalnızca soruşturma açılması değil, hangi kayıtların istenmesi gerektiği de yazılmalıdır: hesabın açılışına ilişkin kayıtlar, bağlantı kayıtları, ödeme yapılmışsa ödeme aracı bilgileri ve içeriğin yüklendiği tarihe ait erişim verileri. Trafik kayıtlarının saklama süreleri sınırlı olduğundan, talebin gecikmesi failin tespitini imkânsız hale getirebilir.
Zararın Karşılanması
Ceza soruşturması, uğranılan manevi zararı kendiliğinden karşılamaz. İtibar kaybına ilişkin talepler ayrı bir hukuk davasının konusudur ve bu davada ceza dosyasındaki tespitler delil olarak kullanılabilir. İki dosyanın takvimi birlikte izlendiğinde, ceza dosyasındaki bilirkişi raporundan hukuk davasında da yararlanılabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut olayda hızlıca hukuki destek alınması önemlidir.