Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde iki iş aynı anda yürütülmelidir: içeriğin yayılmasını durdurmak ve ceza sorumluluğunu işletmek. Bu iki yolun mercileri ve süreleri farklıdır; biri geciktiğinde diğerinin sonucu da zayıflar.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
Deepfake dosyalarında delil, saatler içinde silinebilen bir dijital izdir. Bu nedenle içerik adresi, hesap bilgisi, yayın tarihi ve erişim zamanı kayıt altına alınmalı; ekran görüntüsü yerine tam bağlantı adresini içeren, tarih damgalı kayıtlar tercih edilmelidir. Mümkün olduğunda noter tespiti ya da tespit talepli başvuru yoluyla içeriğin varlığı resmî olarak belgelenir. Dosya adı, üstveri ve yayının bulunduğu platformun bildirim yanıtları da saklanmalıdır.
Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Çıkarılması
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesini isteme imkânı tanır. Talep doğrudan içerik veya yer sağlayıcıya yapılabileceği gibi, sulh ceza hâkimliğine de sunulabilir; hâkim talebi duruşma yapmaksızın ve kanunda öngörülen kısa süre içinde karara bağlar. Özel hayatın gizliliğine ilişkin başvurularda ise adres bazlı hızlandırılmış usul öngörülmüştür. Kararın kapsamı, içeriğin bulunduğu tüm bağlantı adreslerini gösterecek biçimde talep edilmelidir.
Ceza Yolu: Nitelendirme ve Süre
Deepfake içerik, somut olaya göre hakaret, iftira, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi ile TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilebilir. Burada belirleyici olan, suçun şikayete bağlı olup olmadığıdır: şikayete bağlı suçlarda mağdurun fiili ve failini bildiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayette bulunması gerekir. Bu süre kaçırıldığında, içerik hâlâ yayında olsa dahi ceza soruşturması yürütülemez.
Mercii ve Yetki Notları
- Suç duyurusu, ikamet edilen yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına verilebilir; dosya yetkili yere gönderilir.
- Faili bilinmeyen içeriklerde IP ve abonelik kayıtlarının istenmesi soruşturma aşamasında talep edilmelidir.
- Kişisel veri boyutu varsa KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ayrıca değerlendirilir.
- Erişim engelleme kararı alındıktan sonra içeriğin yeniden yayımlanması hâlinde ek başvuru gerekir.
- Zarar doğmuşsa manevi tazminat davası ayrı bir takvimde izlenir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin niteliği ve yayın platformu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, içeriğin fark edildiği ilk günlerde hem teknik hem hukuki destek alınması sonucu belirgin biçimde etkiler.