Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur bakımından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasını durdurmak ve failin tespitini sağlamak. Bu iki hedef farklı mercilerde yürür. TCK'nın kişilere ve bilişim sistemlerine karşı suçlara ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun'un erişim engelleme düzeni ve KVKK'nın kişisel veri koruması aynı olayda birlikte gündeme gelebilir.
Önce Delil, Sonra Dilekçe
Deepfake içerikte en büyük risk, şikâyet hazırlanırken içeriğin silinmesi ve geriye kanıt kalmamasıdır. Bu nedenle ilk adım her zaman kayıt almaktır:
- İçeriğin bulunduğu tam adres (URL) ve hesap bilgisi tarih damgalı biçimde kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, mümkünse ekran kaydı ve dosyanın kendisi indirilir.
- İçeriğin yayım tarihi, görüntülenme ve paylaşım sayıları not edilir.
- Yorum ve mesajlar üzerinden yayılım zinciri çıkarılır.
- Delil tespiti için mahkemeden karar alınması seçeneği değerlendirilir.
Yetkili Savcılık Hangisidir?
Ceza soruşturmasında yetki, kural olarak suçun işlendiği yer Cumhuriyet başsavcılığına aittir. Bilişim yoluyla işlenen fiillerde "suçun işlendiği yer" tartışmalı olduğundan, uygulamada mağdurun bulunduğu yer savcılığına yapılan başvuru işleme alınır ve gerekiyorsa dosya yetkili yere gönderilir. Bu gönderme süreci zaman aldığından, şikâyet dilekçesine içeriğin nerede ve nasıl görüntülendiğine ilişkin açıklama eklenmelidir. Failin bilinmemesi başvuruya engel değildir; hesap bilgileri üzerinden tespit talebi ayrıca yazılır.
İçeriğin Kaldırılması: Ayrı ve Hızlı Bir Yol
Kişilik haklarını ihlal eden yayınlar bakımından 5651 sayılı Kanun, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvuru imkânı tanır. Bu yol, ceza soruşturmasından bağımsız işler ve genellikle daha hızlı sonuç verir. Başvuruda ihlalin hangi kişilik hakkını (şeref, itibar, özel hayat, görüntü üzerindeki hak) zedelediği açıkça gösterilmeli ve her bir bağlantı adresi tek tek listelenmelidir. İçerik başka adreslerde yeniden yayımlandığında ek başvuru gerekebileceğinden, izleme süreci başvurudan sonra da sürdürülmelidir.
KVKK ve Tazminat Boyutu
Kişiye ait görüntü ve ses verisinin rızası dışında işlenmesi, KVKK bakımından ayrı bir değerlendirme konusudur; veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu işletilebilir. Ayrıca maddi ve manevi tazminat talebi, hukuk mahkemelerinde ayrı bir dava olarak açılır. Bu üç hattın (ceza, idari, hukuk) eşzamanlı yürütülmesi mümkündür; ancak her birinin süresi ve delil ihtiyacı farklıdır.
Başvuru Sonrası Takip Planı
- Şikâyet numarası alınır ve soruşturma aşaması düzenli olarak sorgulanır.
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilirse, itiraz merci ve süresi hemen kontrol edilir.
- Yeni delil ortaya çıktığında dosyaya ek dilekçeyle sunulur.
- İçeriğin yeniden yayımlanması hâlinde tarihleriyle birlikte kayıt tutulur.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin niteliği, yayıldığı platform ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirir. Yayılım hızı nedeniyle zaman en kritik unsurdur; içeriği fark ettiğiniz anda delilleri kaydedip bir hukukçuyla temasa geçmeniz önerilir.