Yapay zeka ile üretilen sahte görüntü ve seslerin kişiyi hedef aldığı olaylarda kaybedilen ilk kaynak zamandır. İçerik hızla yayılır, kaynak hesap silinir, platform kayıtları eskir. Türk hukukunda deepfake başlığını doğrudan karşılayan tek bir suç tipi bulunmadığından, fiilin hangi hükümlere oturduğu somut olaya göre belirlenir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5651 sayılı Kanun ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bu değerlendirmenin üç ayağını oluşturur.
Fiili Doğru Nitelendirmek
Aynı içerik, kullanım amacına göre farklı suçları gündeme getirebilir. Kişiyi küçük düşüren bir montaj hakaret kapsamında değerlendirilebilirken, özel yaşama ait görüntülerin sahte biçimde üretilip yayılması özel hayatın gizliliğini ihlal boyutuna taşınabilir. Sahte içerikle para talep edilmesi dolandırıcılık, bir kişinin suç işlediği izlenimi yaratılması ise iftira tartışmasını doğurur. Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilerek işlenmesi TCK bakımından ayrıca değerlendirilir.
Delil Önce Sabitlenir Sonra Şikayet Edilir
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi ve erişim anı birlikte kayda geçirilmelidir. Uygulamada tercih edilen yol, içeriğin bulunduğu bağlantının tam adresiyle birlikte noter aracılığıyla tespit ettirilmesi veya tespit talebiyle mahkemeye başvurulmasıdır. Kaynak hesabın kullanıcı adı, profil bilgileri ve varsa yayılmayı büyüten paylaşımlar da aynı anda kaydedilmelidir.
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve erişim tarihi yazılı olarak not edilir.
- Yayının ulaştığı kişi sayısına dair veriler kaydedilir.
- Kaynak hesapla yapılan yazışmalar silinmeden saklanır.
- Ödeme talebi varsa hesap bilgileri ve dekontlar dosyaya eklenir.
Erişimin Engellenmesi ile Ceza Yolu Aynı Şey Değildir
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hakimliğine başvurabilir; bu yol hızlı sonuç almaya yöneliktir ve failin tespitini beklemez. Suç duyurusu ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve soruşturma sürecini başlatır. İkisini birbirinin alternatifi sanmak, ya içeriğin yayında kalmasına ya da cezai sürecin hiç işletilmemesine yol açar.
Şikayete Bağlı Suçlarda Süreyi Kaçırmamak
Bazı suçların soruşturulması şikayete bağlıdır ve şikayet hakkı, fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süre içinde kullanılmalıdır. Failin kim olduğunun belirsiz olduğu deepfake olaylarında bu sürenin başlangıcı tartışmalı hale gelir; bu nedenle failin bilinmediği aşamada dahi savcılığa başvurmak ve tespit taleplerini dosyaya taşımak korumacı bir tercihtir.
Dijital içerik uyuşmazlıklarında bir haftalık gecikme bile delil kaybına dönüşebiliyor. Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlı olup, olayın teknik özellikleri ve platform yapısı incelenerek hukuki destek alınması yerinde olacaktır.