Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zamanla yarışılır. İçerik kısa sürede yayılır, sonra kaynağından silinir; geriye ekran görüntüsünden başka bir şey kalmaz. Oysa tazminat talebinin dayanağı, içeriğin varlığı kadar kim tarafından, hangi tarihte yayımlandığının izlenebilir biçimde tespit edilmesidir. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bu dosyada birlikte işletilir.
İlk 24 Saatte Yapılması Gerekenler
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi, hesap adı ve profil kimliği kaydedilir.
- Ekran görüntüsü değil, mümkünse sayfanın tarih bilgisini de içeren tam kaydı alınır; video ve ses dosyası indirilerek özet değeri hesaplanır.
- Noterde tespit ya da bilirkişi eliyle imaj alma yoluna gidilerek kaydın sonradan değiştirilmediği güvence altına alınır.
- Erişimin engellenmesi için 5651 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolu işletilir.
- Şikâyet dilekçesiyle birlikte trafik kayıtlarının ilgili sağlayıcıdan istenmesi talep edilir.
Erişim Engelleme ile Tazminatın Farklı Mantığı
Erişim engelleme hızlı sonuç verir ama zararı gidermez; içerik kaldırıldığında failin tespitini sağlayacak kayıtlar da erişilmez hale gelebilir. Bu nedenle kaldırma talebi ile delil tespiti eşzamanlı yürütülmelidir. Yalnızca içeriği sildirip sonra tazminat düşünen dosyalarda, failin kimliğine ulaşılamadığı için talep muhatapsız kalır.
Sahteliğin Teknik Olarak Gösterilmesi
Deepfake iddiasında karşı taraf çoğunlukla görüntünün gerçek olduğunu savunur. Bu tartışmada dosyaya kazandırılabilecek unsurlar; kaynak dosyanın üst verileri, sıkıştırma ve kare tutarsızlıkları, ses spektrumu analizi, aynı içeriğin farklı platformlardaki sürümlerinin karşılaştırılmasıdır. Kişinin olay tarihindeki gerçek konumunu ya da eylemini gösteren bağımsız kayıtlar da sahteliği destekleyen dolaylı delil olarak işlev görür.
Kişisel Veri Boyutunun Ayrı Değerlendirilmesi
Yüz ve ses verisinin rıza dışı işlenmesi, KVKK bakımından ayrı bir hukuka aykırılık oluşturur. İçeriği üreten ya da yayan tarafın veri sorumlusu sıfatı bulunuyorsa, veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu, ceza soruşturmasından bağımsız işletilebilir. Bu paralel yol, hem içeriğin kaynağına dair bilgi edinmeyi hem de idari yaptırım riskini gündeme getirerek tazminat müzakeresinin zeminini değiştirir.
Zarar Kalemlerini Somutlaştırmak
Manevi zarar iddiasının yanında, ölçülebilir kalemler dosyayı güçlendirir: iş sözleşmesinin sona erdirilmesi, iptal edilen ticari ilişkiler, itibar onarımı için yapılan giderler, psikiyatrik tedavi kayıtları. İçeriğin görüntülenme sayısı, paylaşım hacmi ve yayıldığı platform çeşitliliği, yayılmanın boyutunu göstermek için not edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin niteliği ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirebilir. Delil kaybını önlemek adına ilk adımı atmadan önce hukuki destek almanız yerinde olacaktır.