Hesap ele geçirme, sistemlere yetkisiz erişim ya da veri sızıntısı olaylarında en kritik kaynak zamandır. Dijital iz, saatler içinde kaybolabilecek türden bir delildir. Bu rehber, veri ihlali sonrasında yapılacak suç duyurusunun hazırlanmasını, başvuru merciini ve dijital delilin korunmasını ele alır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Olay fark edildiğinde ilk refleks çoğu zaman sistemi temizlemek veya şifreleri değiştirip devam etmek olur. Oysa bu, saldırının izlerini de silebilir. Öncelik, mevcut durumun olduğu gibi kayıt altına alınmasıdır: ekran görüntüleri tarih bilgisiyle birlikte alınmalı, erişim kayıtları dışa aktarılmalı, cihaz mümkünse kullanımdan çekilmelidir. Bu adımlar, sonraki aşamada TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları bakımından yürütülecek soruşturmanın temelini oluşturur.
Toplanacak Dijital İzler
- Sunucu ve uygulama erişim kayıtları; giriş denemelerine ait IP ve zaman damgaları
- Hesaba gelen bildirim ve doğrulama mesajları, e-posta başlık bilgileri
- Değiştirilen kayıtların önceki sürümleri ve yedekleme dosyalarının tarihleri
- Zararlı yazılım şüphesi varsa dosya adları, kurulum zamanı ve varsa güvenlik yazılımı raporu
- Sızan verinin nerede yayımlandığına dair bağlantı ve içeriğin tarihli kaydı
Başvuru Adımları
- Olay zaman çizelgesi hazırlanır: ilk anormal hareket, fark ediliş anı ve müdahale saatleri.
- Suç duyurusu dilekçesi, teknik anlatımı sade dille açıklayacak biçimde yazılır ve ekler numaralandırılır.
- Başvuru Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; ihbar edilen olayın hangi sisteme ilişkin olduğu net biçimde belirtilir.
- Kayıtların üçüncü kişilerden celbi isteniyorsa hangi kurumdan hangi dönem verisinin talep edileceği yazılır.
- Kişisel veri boyutu varsa, ceza soruşturmasından bağımsız olarak idari başvuru yolu ayrıca değerlendirilir.
Zaman Aşımı Riski Teknik Kayıtlarda Yaşanır
Ceza soruşturmasının süresi ile hizmet sağlayıcıların kayıt saklama süreleri aynı değildir. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler belirli bir saklama düzeni öngörse de, iz kayıtlarının rotasyonla üzerine yazılması ihtimali her zaman vardır. Bu nedenle celp talebinin gecikmesi, delilin fiilen yok olması anlamına gelebilir. Başvuru dilekçesinde bu husus açıkça belirtilerek ivedilik istenmesi yerinde olur.
İçeriğin Yayılmasını Sınırlamak
Sızan veri internette yayımlanmışsa, ceza sürecinden bağımsız olarak erişimin engellenmesine yönelik başvuru gündeme gelir. Bu yolun etkili olabilmesi için içeriğin bulunduğu adresin tam olarak gösterilmesi ve içeriğin kişiye ait olduğunun ortaya konması gerekir. Genel nitelikte bir talep, çoğunlukla kapsamı belirsiz kaldığı için sonuç doğurmaz.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Olayın teknik yapısı ve etkilenen sistemin niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ihlalin fark edildiği ilk gün hem teknik hem hukuki destek alınması önerilir.