Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zaman en büyük düşmandır. İçerik kaldırılır, hesap silinir, bağlantı ölür; geriye mağdurun anlatımından başka bir şey kalmaz. Bu rehber, TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde ilerlerken, önce delili sabitlemeye sonra doğru kapıya başvurmaya odaklanır.
Adım Sıfır: İçeriği Silmeden Önce Kaydet
İlk refleks içeriği ortadan kaldırmaktır; oysa kaldırılan içerik aynı zamanda kaybolan delildir. Şikâyet öncesinde şunlar üretilmelidir:
- İçeriğin tam bağlantı adresi, hesap adı ve varsa hesap kimlik numarası.
- Paylaşım tarihi–saati, görüntülenme ve etkileşim sayıları.
- Sayfanın kaydırılarak alınmış kesintisiz ekran videosu; adres çubuğu görünür olmalı.
- Dosyanın kendisinin indirilip değiştirilmeden saklanması; mümkünse özet değerinin (hash) alınması.
- Aynı içeriğin başka platformlardaki kopyalarının listesi.
Platform Başvurusu ile Hukuki Yol Birbirini Beslemeli
Platformun kendi bildirim mekanizması hızlı sonuç verebilir; ancak başvuru numarası ve platformun cevabı da dosyaya eklenecek bir delildir. Bu nedenle bildirimlerin ekran görüntüsü ve gelen otomatik yanıtlar saklanmalıdır. Platformun yanıt vermemesi ya da içeriği kaldırmaması, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi ve içerikten çıkarılma talebinin gerekçesini güçlendirir. Bu yol, mağdurun kişilik haklarına saldırı iddiasına dayanır ve hızlı işleyen bir usule tabidir.
Hangi İhlal, Hangi Hattan Yürür?
- Kişilik haklarına saldırı: içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi talebi.
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi: KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet.
- Bilişim sistemine girilerek elde edilmiş görsel veya ses varsa TCK 243-245 kapsamındaki suçlar bakımından şikâyet.
- İçeriğin şantaj, hakaret veya dolandırıcılık aracı olarak kullanılması hâlinde ilgili suç tipine göre ayrıca soruşturma talebi.
Bu hatlar birbirini dışlamaz; ancak her biri farklı mercie ve farklı belge setine ihtiyaç duyar. Aynı dilekçeyle hepsinin çözüleceği beklentisi, çoğu zaman eksik incelemeyle sonuçlanır.
İçeriğin Sahteliğini Gösterme Sorunu
Deepfake dosyalarının kendine özgü zorluğu, görüntünün gerçek olmadığını ortaya koymaktır. Burada kullanılabilecek dayanaklar; olay tarihinde farklı yerde bulunulduğunu gösteren kayıtlar, orijinal görüntünün nereden alındığına ilişkin kaynak, ses ve görüntüdeki teknik tutarsızlıklara ilişkin uzman görüşü ve içeriğin yayıldığı hesapların birbirine benzer davranış örüntüsüdür. Teknik inceleme talep edilecekse, incelemeye konu dosyanın değiştirilmemiş hâlinin muhafaza edilmiş olması şarttır; sıkıştırılarak yeniden paylaşılmış bir kopya inceleme değerini düşürür.
Yayılmayı Durdururken Kayıt Tutmak
İçerik hızla çoğalıyorsa, her yeni bağlantı için aynı kayıt disiplini uygulanmalı ve tek bir tabloda tarih sırasına dizilmelidir. Bu tablo hem kaldırma taleplerinin takibini kolaylaştırır hem de zararın kapsamını göstererek tazminat talebinin dayanağını oluşturur.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin niteliği, yayıldığı mecra ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirir. Delilin çabuk kaybolduğu bu alanda, ilk saatlerde hukuki destek almak sonraki tüm aşamaları kolaylaştırır.