Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zamanla yarışılır. İçerik birkaç saat içinde onlarca hesaba kopyalanır, özgün paylaşım silinir ve geriye ispat edilemeyen bir iddia kalır. Bu rehber, deepfake içeriğe karşı suç duyurusu ve erişim engelleme başvurularının sırasını, TCK 243-245 ile 5651 ve KVKK ekseninde ele alır.
İlk Saatte Yapılması Gerekenler
- İçeriğin tam bağlantı adresi, hesap adı, paylaşım tarihi ve saati kaydedilir; yalnızca ekran görüntüsü yeterli değildir.
- Sayfanın tamamı, adres çubuğu ve sistem saati görünecek biçimde video olarak kaydedilir.
- Dosya indirilebiliyorsa aslı değiştirilmeden saklanır; üzerinde düzenleme yapılan kopya delil değerini düşürür.
- Yayılımın boyutu için paylaşan diğer hesaplar listelenir.
- Gerekiyorsa tespitin noter aracılığıyla belgelenmesi düşünülür.
İki Ayrı Hat: Kaldırma ve Cezai Soruşturma
İçeriğin yayından çıkarılması ile failin cezai sorumluluğu birbirinden bağımsız iki süreçtir ve eş zamanlı yürütülmelidir. 5651 sayılı Kanun kapsamında kişilik haklarını ihlal eden yayınlar için sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi istenebilir; bu yolda kanun kısa karar süreleri öngörmüştür. Platforma yapılan uyar ve kaldır bildirimi ise hızlı sonuç verebilir ancak hâkimlik kararının yerini tutmaz ve reddedilmesi hâlinde yargısal yola başvurulmalıdır.
Suç Duyurusunda Fiili Doğru Tanımlamak
- İçeriğin elde ediliş biçimi bir sisteme hukuka aykırı erişimle ilgiliyse TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları gündeme gelir.
- Özel hayatın gizliliğinin ihlali, görüntü veya seslerin izinsiz kaydı ve yayılması ayrı başlıklardır.
- Sahte içerik bir kişinin onurunu hedefliyorsa hakaret, gerçek dışı isnat içeriyorsa iftira boyutu değerlendirilir.
- Kişinin görüntüsü ve sesi kişisel veri niteliğinde olduğundan KVKK yönünden ayrıca hukuka aykırı işleme söz konusu olabilir.
- Şikâyete bağlı suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikâyet süresi kaçırılmamalıdır.
Delil Eksikliğinin En Sık Nedeni
Mağdurların büyük bölümü içeriği önce platforma bildirip kaldırılmasını sağlıyor, ardından suç duyurusunda bulunuyor. İçerik kaldırıldığında bağlantı erişilemez hale geldiği için soruşturma dosyasına yalnızca tarihsiz bir ekran görüntüsü giriyor. Doğru sıra, önce kaydı bütünlüklü biçimde almak, sonra kaldırma talebini iletmektir. Ayrıca trafik ve bağlantı kayıtlarının saklama süreleri sınırlı olduğundan, başvurunun gecikmesi failin tespitini teknik olarak imkânsız kılabilir.
Süreç Sonrası Takip
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi hâlinde itiraz yolu ve süresi karar tebliğinde gösterilir. Bu aşamada yeni bir teknik inceleme talebi ya da tespit edilmemiş hesaplara ilişkin bilgi sunulması dosyanın yeniden ele alınmasında etkili olabilir. Maddi ve manevi zarar için hukuk yolunun ayrıca değerlendirilmesi de gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; olayın niteliği ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebilir. Somut durumda hukuki destek almanız yerinde olacaktır.