Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldığı hızla orantısız bir zarar bırakır. Bu tür dosyalarda asıl güçlük hukuki nitelendirmede değil, içerik silinmeden önce delilin sabitlenmesinde ortaya çıkar. Aşağıda, deepfake içeriğe karşı erişim engelleme başvurusu ile tazminat talebinin nasıl sıralanacağı anlatılıyor.
İlk Saatlerde Yapılması Gereken Tespit
Şikâyet veya dava yoluna gitmeden önce içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap bilgisi ve etkileşim sayıları kayıt altına alınmalıdır. Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yeterli görülmez; sayfanın tam adresini ve tarihi içeren bir tespit tutanağı ile dosyanın özet değerini gösteren bir kayıt birlikte tutulduğunda içerik sonradan kaldırılsa bile delil ayakta kalır. Video dosyasının ham hâli indirilerek ayrıca saklanmalıdır.
Erişim Engelleme ve Kaldırma Basamakları
- Platformun kendi bildirim mekanizması üzerinden kaldırma talebi iletilir ve talep numarası saklanır.
- 5651 sayılı Kanun çerçevesinde içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
- Karar verilmesi hâlinde uygulanıp uygulanmadığı takip edilir; kopya yayınlar için talep yenilenir.
- Talebin reddi hâlinde kanun yolunda itiraz süresi kaçırılmadan başvuru yapılır.
- Paralel olarak savcılığa suç duyurusunda bulunulur ve fail tespiti için kayıt talebi istenir.
Ceza ve Tazminat Yollarının Ayrı Yürümesi
Sahte içeriğin üretilmesi ve yayılması, TCK kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret veya iftira gibi ayrı suçları gündeme getirebilir; kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi bakımından KVKK ve 6698 sayılı Kanun ekseninde ayrı bir başvuru yolu doğar. Tazminat talebi ise bu süreçlerden bağımsız olarak, kişilik hakkı ihlali ve haksız fiil hükümleri üzerinden kurulur. Ceza soruşturmasının sonucunu beklemek zaman kaybına yol açabileceğinden, tazminat dosyasının delil altyapısı ayrıca hazırlanmalıdır.
Tazminat Talebini Ölçülebilir Yazmak
- İçeriğin ulaştığı kitle: görüntülenme, paylaşım ve yorum sayılarının tarihli kaydı
- Somut zarar: iptal edilen iş ilişkileri, sonlanan sözleşmeler, gelir kaybı belgeleri
- Sağlık etkisi: başvurulan sağlık kuruluşundan alınan rapor ve tedavi kayıtları
- Yayılma süresi: içeriğin ne kadar süreyle erişilebilir kaldığını gösteren tespit
Fail Belirsizse Süreç Nasıl İlerler
Hesabın anonim olması dosyayı sonlandırmaz. Bu durumda talep önce içeriğin erişime kapatılmasına yönelir; failin belirlenmesi için trafik kayıtlarının istenmesi savcılık aşamasında gündeme gelir. Fail belirlendiğinde tazminat davası ona yöneltilir, belirlenemediği hâllerde ise içeriği yaymaya devam eden yayıncıların sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve zararın kapsamı izlenecek yolu değiştirdiğinden, ilk tespit adımı atılırken hukuki destek alınması sürecin geri kalanını kolaylaştırır.