Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılması, hem hızlı bir kaldırma ihtiyacı hem de zararın karşılanması sorununu birlikte doğurur. Deepfake içeriğe karşı yürütülecek süreç tek bir dosyadan ibaret değildir; erişim engeli, ceza soruşturması ve tazminat talebi birbirinden farklı mercilere yöneltilir. Yanlış kapıya vurmak, içeriğin yayılmaya devam ettiği kritik saatlerin kaybı anlamına gelir.
Üç Paralel Hat: Kaldırma, Soruşturma, Tazminat
İlk hat içeriğin görünürlüğünü durdurmaya yöneliktir ve 5651 sayılı Kanun kapsamında yürür. İkinci hat cezai sorumluluğa ilişkindir; fiile göre TCK içindeki özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret, müstehcenlik ya da 243 ve 245 arasında düzenlenen bilişim sistemlerine yönelik suç tipleri gündeme gelebilir ve başvuru cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Üçüncü hat ise kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminattır; bu dava hukuk mahkemesinde açılır. İçerikte kişisel veri işleniyorsa ayrıca KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolu da bulunur. Bu hatlar birbirinin yerine geçmez, eşzamanlı yürütülür.
Erişimin Engellenmesi Başvurusu
İnternet ortamındaki yayın nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Bu başvuru, cumhuriyet savcılığına yapılan suç duyurusundan bağımsızdır; suç duyurusu tek başına içeriğin kaldırılmasını sağlamaz. Talep, engellenmesi istenen içeriğin adresini tek tek gösterecek biçimde hazırlanmalıdır; genel ve belirsiz bir kaldırma isteği uygulanabilir olmaktan uzaktır. İçerik veya yer sağlayıcıya doğrudan yapılan uyarı başvurusu da mümkündür ve hâkimliğe gitmeden sonuç alınabilecek hâllerde zaman kazandırır.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
Deepfake dosyalarında içerik kısa sürede silinebildiği için delil tespiti öncelikli iştir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalır; içeriğin tam adresi, yayın tarihi ve saati, hesap bilgileri, etkileşim sayıları ve mümkünse dosyanın kendisi kaydedilmelidir. Noter aracılığıyla tespit yaptırılması ya da hâkimlikten delil tespiti istenmesi, sonradan yapılacak teknik incelemenin dayanağını oluşturur. Görüntünün üretim izlerini gösteren adli bilişim incelemesi, hem cezai hat hem tazminat davası bakımından ortak delil işlevi görür.
Tazminat Davasında Görev ve Yetki
Kişilik hakkı ihlalinden doğan tazminat davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından haksız fiile ilişkin seçimlik kurallar uygulanır; fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri arasından tercih yapılabilir. Bu, mağdurun kendi yerleşim yerinde dava açabilmesi anlamına gelir ve yurt dışı kaynaklı yayınlarda pratik önem taşır. Manevi tazminat miktarı talep edilirken ihlalin yaygınlığı, içeriğin görüntülenme sayısı ve mağdurun mesleki konumu somut verilerle ortaya konulmalıdır.
Dijital içerik uyuşmazlıklarında hız, sonucu belirleyen unsurdur. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin niteliği ve yayıldığı platforma göre izlenecek yol değişebileceğinden ilk saatlerde hukuki destek alınması önerilir.