İnternet üzerinden yapılan bir paylaşım kişilik hakkını ihlal ettiğinde veya bir sistem müdahalesi söz konusu olduğunda, en hızlı sonuç veren araç erişim engeli talebidir. Ancak hızlı sonuç, hazırlıksız başvuru anlamına gelmez. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki taleplerde başvuruyu güçlü kılan şey, ihlalin varlığını ve kaynağını gösteren teknik kaydın bütünlüğüdür.
Talebin Muhatabı ve Kapsamı
5651 sayılı Kanun, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi taleplerini sulh ceza hâkimliği önüne taşır. Talebin kapsamı belirlenirken tüm siteye yönelik geniş bir engel yerine, ihlale konu adresin tek tek gösterilmesi beklenir. Bu nedenle dilekçede her bir bağlantı adresinin ayrı satırda ve tam hâliyle yazılması gerekir. Ayrıca içerik sağlayıcıya doğrudan başvurulup başvurulmadığı, talebin değerlendirilmesinde önem taşır.
Delil Zinciri: Ekran Görüntüsünün Tek Başına Yetmediği Yer
Bilişim uyuşmazlıklarında en kırılgan nokta budur. Bir ekran görüntüsü, üzerinde tarih ve adres bilgisi bulunmadığında ve nasıl elde edildiği açıklanmadığında tartışmaya açıktır. Delil zincirini kurmak için toplanması gereken unsurlar şunlardır:
- Tam bağlantı adresi, erişim tarihi ve saati içeren kayıtlar
- Sayfanın kaynak kodunu ve sunucu bilgisini içeren çıktılar
- İçeriğin yayımlandığı hesap bilgileri ve varsa profil geçmişi
- Noter veya adli birim aracılığıyla yapılmış tespit tutanağı
- Cihaz üzerinde inceleme yapılacaksa imaj alma ve özet değeri kaydı
Ceza Boyutu ile İdari Boyutun Ayrılması
Aynı olay hem TCK'nın 243 ve devamı maddelerinde düzenlenen bilişim sistemine yönelik suçlar bakımından soruşturma konusu olabilir, hem de erişim engeli talebine dayanak oluşturabilir. Kişisel veri içeren yayınlarda ayrıca KVKK kapsamındaki başvuru yolu gündeme gelir. Bu üç hattın karıştırılması, delilin bir dosyada toplanıp diğerinde eksik kalmasına yol açar. Aynı delil setinin her üç yol için de kullanılabilir biçimde ve bozulmadan saklanması gerekir.
Talebin Reddi Hâlinde İzlenecek Yol
- Ret gerekçesi, ihlalin gösterilememesi mi yoksa kapsamın genişliği mi belirlenir.
- Kapsam nedeniyle ret varsa adres listesi daraltılarak yeniden başvurulur.
- Karara karşı itiraz yolu ceza muhakemesi usulüne göre işletilir; süre kısadır.
- İçerik yeniden yayımlanırsa yeni tarihli tespitle ayrı başvuru yapılır.
Kalıcı Sonuç İçin Not
Erişim engeli, çoğu zaman yalnızca ilk adımdır. İçeriğin farklı adreslerden yeniden yayımlanması hâlinde sürecin tekrarlanması gerekebilir; bu nedenle tespit yönteminin standart hâle getirilmesi zaman kazandırır. Maddi ve manevi tazminat talepleri ile ceza soruşturması ise ayrı takvimler üzerinden yürütülür.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. İçeriğin türü ve yayıncının konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, tespit yapılmadan önce bir hukukçuyla yöntem üzerinde çalışılması yararlı olur.