İnternetteki bir içerik nedeniyle hak ihlali yaşandığında, sürecin başarısı büyük ölçüde ilk saatlerde toplanan delillere bağlıdır. İçerik kaldırıldığında ya da değiştirildiğinde geriye dönük tespit çoğu zaman mümkün olmaz. Bu nedenle erişimin engellenmesi talebinden önce yapılması gereken iş, içeriğin bulunduğu hâliyle ve doğrulanabilir biçimde kayıt altına alınmasıdır.
İçeriğin Kayıt Altına Alınması
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içeriğin adresi, erişim tarihi ve saati, görünen kullanıcı adı ve varsa yayın tarihi ile birlikte sunulduğunda anlam kazanır. Video veya ses içeriklerinde ise dosyanın kendisinin saklanması, yalnızca bağlantı vermekten daha güvenlidir.
- Tam bağlantı adresi metin olarak ayrıca kaydedilir.
- Erişim tarihi ve saati, cihaz saatiyle birlikte belgelenir.
- İçeriğin bulunduğu sayfa bütün hâlinde saklanır, kırpılmış görüntüyle yetinilmez.
- Yayının etkileşim sayıları ve yorumlar varsa birlikte alınır.
Hangi Yol, Hangi Talep
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlali ile özel hayatın gizliliğinin ihlali bakımından farklı usuller öngörür ve talep sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Ayrıca içeriğin kaldırılması ile erişimin engellenmesi farklı sonuçlar doğurur; ilkinde içerik yayından çıkarılır, ikincisinde erişim kısıtlanır. Talebin hangisine yönelik olduğu dilekçede açıkça belirtilmelidir. İçerik kişisel veri niteliğindeyse 6698 sayılı KVKK kapsamındaki başvuru yolu da paralel olarak değerlendirilebilir.
Talebin Kapsamını Doğru Belirlemek
Uygulamada sık görülen bir sorun, talebin tüm siteye yönelik biçimde geniş tutulmasıdır. Ölçülülük ilkesi gereği kısıtlamanın ihlale konu içerikle sınırlı olması beklenir; aşırı geniş talepler ret riskini artırır. Bu nedenle her bir içerik için ayrı bağlantı adresi verilmeli ve her biri için ihlalin nasıl gerçekleştiği kısaca açıklanmalıdır.
- İhlale konu her içerik ayrı satırda ve adresiyle listelenir.
- Her içerik için ihlalin niteliği tek cümleyle gösterilir.
- Aynı içeriğin farklı platformlardaki kopyaları ayrıca aranır.
- Karar sonrası uygulamanın takibi için sorumlu kişi belirlenir.
Kaldırma Talebi ile Ceza Yolu Arasındaki Denge
Erişimin engellenmesi hızlı sonuç veren bir koruma tedbiridir; ancak fiili işleyen kişi hakkında yaptırım doğurmaz. Hakaret gibi bazı suçlarda uzlaştırma yolu işletilirken, TCK 243 ve devamındaki bilişim sistemine yönelik suçlarda süreç farklı ilerler. Bu nedenle mağdurun beklentisi baştan netleştirilmelidir: amaç içeriğin görünürlükten çıkması mı, yoksa failin cezai sorumluluğunun tespiti mi. Her iki yol birlikte yürütülebilir, fakat delil dosyası her biri için ayrı hazırlanmalıdır; tedbir dosyasındaki eksiklik ceza dosyasına da yansır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin niteliği, yayıncının konumu ve ihlalin biçimi izlenecek usulü değiştirebileceğinden, somut olayda vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.