İnternette yayımlanan bir içerik kişilik hakkını ihlal ettiğinde iki ayrı ihtiyaç aynı anda doğar: yayının durdurulması ve doğan zararın karşılanması. Bu ikisi farklı yollarla, farklı hızlarda ilerler. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi istemi hızlı sonuç verirken, tazminat talebi ayrı bir yargılamayı gerektirir. Rehberin amacı, bu iki hattı birbirini zayıflatmadan yürütmenin pratiğini göstermektir.
İlk saat: içeriğin kaybolmadan kayda alınması
Erişim engeli talebi kabul edildiğinde içerik görünmez olur; bu da tazminat davasında dayanılacak delilin ortadan kalkması anlamına gelebilir. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin bağlantı adresi, yayın tarihi, görüntülenme ve etkileşim verileri, varsa yorumlar tam sayfa görüntüsü olarak saklanmalıdır. Kaydın alındığı tarih ve yöntem de not edilmelidir.
İki hattın işleyişi
- Hızlı hat: kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle sulh ceza hâkimliğine yapılan erişimin engellenmesi ve içeriğin yayından çıkarılması istemi
- Yavaş hat: maddi ve manevi tazminat ile ihlalin tespiti talebi
- Üçüncü hat: fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa TCK kapsamında şikâyet; verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa KVKK temelli başvuru
Bu hatlar birbirinin alternatifi değildir; ancak aynı olguyu farklı hukuki nitelendirmelerle anlattığınız için anlatımın tutarlı olması gerekir.
Tazminatta zararı somutlaştırmak
Manevi zarar için ihlalin ağırlığı ve yayılımı; maddi zarar için ise gelir kaybı, iptal edilen sözleşmeler, itibar onarımına yapılan harcamalar gibi ölçülebilir kalemler gösterilmelidir. Talep, yalnızca üzüntü anlatımına dayandırıldığında değerlendirme güçleşir. İçeriğin ne kadar süre yayında kaldığı ve kaç kişiye ulaştığı bu noktada belirleyici olur.
Muhatabı doğru seçmek
Talebin yöneltileceği kişi her zaman platform değildir. İçeriği üreten kullanıcı, yayımlayan site sahibi ve barındıran sağlayıcı farklı hukuki konumlardadır. Erişim engelinde platforma yönelen istem sonuç verse de, tazminatta muhatap kural olarak içeriği üreten ya da yayımlayandır. Kimliği belirsiz hesaplar söz konusu olduğunda, tespite yönelik adımların tazminat davasından önce tamamlanması gerekir.
Sulh önerisi geldiğinde tartılacaklar
Karşı taraf çoğu kez içeriği kaldırıp özür yayımlamayı önerir. Bu öneri kabul edilecekse, kaldırmanın hangi mecraları kapsadığı, arşiv ve yeniden yayım yasağının bulunup bulunmadığı ve tazminat haklarının saklı tutulup tutulmadığı metne açıkça yazılmalıdır. İçeriğin kaldırılması tek başına zararı ortadan kaldırmaz.
Aktarılanlar genel çerçeveye ilişkindir; ihlalin niteliği ve yayının kapsamı değiştikçe izlenecek yol da değişir. Somut olayınızda ekran kayıtlarınızla birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.