İnternet üzerinden yayılan bir içerik söz konusu olduğunda iki ihtiyaç aynı anda doğar: yayının bir an önce durdurulması ve sorumlular hakkında soruşturma başlatılması. Bu iki yol farklı mercilerde işler, farklı hızlarda ilerler ve birbirinin yerine geçmez. Bu rehber, TCK 243-245, 5651 ve KVKK çerçevesinde erişim engeli talebi ile suç duyurusunun nasıl eş zamanlı yürütüleceğini anlatıyor.
Önce Delilin Kaybolmasını Önlemek
Dijital içerik silinebilir, düzenlenebilir veya taşınabilir. Bu nedenle ilk adım başvuru değil, tespittir. İçeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap bilgileri ve görünür biçimi kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, adresin tamamını ve tarihi gösteren kayıtlar tercih edilmelidir. Noter aracılığıyla tespit yaptırmak veya bilirkişi eliyle inceleme talep etmek, ilerleyen aşamada içerik kaldırılmış olsa bile dosyanın ayakta kalmasını sağlar.
Kendi cihazınıza yönelik bir saldırı söz konusuysa, cihazın kullanılmaya devam edilmesi iz kaybına yol açabilir. Bu durumda cihazın olduğu gibi muhafazası ve inceleme için teslim edilmesi daha isabetlidir.
Erişimin Engellenmesi Talebi
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarının ihlali hâlinde içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi için hızlı bir yol öngörür. Bu yolda talep, içerik ve yer sağlayıcıya doğrudan yapılabileceği gibi doğrudan sulh ceza hakimliğine de yöneltilebilir. Hakimlik incelemesi hızlıdır ve karar, talebin hangi adrese ilişkin olduğunu net biçimde gösteren bir dilekçe ile alınabilir.
- Talep, tüm siteye değil ihlale konu içeriğin bulunduğu adrese yönlendirilmelidir.
- Aynı içerik birden çok adreste yayılmışsa hepsi listelenmelidir.
- Kararın uygulanıp uygulanmadığı sonraki günlerde kontrol edilmelidir.
- Talebin reddi hâlinde itiraz yolu ve süresi kararın tebliğinden itibaren takip edilmelidir.
Suç Duyurusunda Anlatımın Kurulması
Şikâyet dilekçesinde olayın ne zaman fark edildiği, hangi hesap veya sistem üzerinden gerçekleştiği ve doğan zarar tarih sırasıyla anlatılmalıdır. Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme veya verileri değiştirme gibi fiiller ile hakaret ya da tehdit içeren yayınlar farklı değerlendirilir; hangi fiile dayanıldığı hukuki nitelendirme yapılmasa da olgu düzeyinde açık olmalıdır.
Şikâyete tabi suçlarda süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işler. Failin kim olduğunun bilinmediği hâllerde bile şikâyette gecikilmemesi, trafik kayıtlarının saklama süreleri nedeniyle önem taşır. Erken yapılan bir başvuru, kayıtlar silinmeden temin edilmesini mümkün kılar.
Kişisel Veri Boyutu Varsa
Yayında kimlik, iletişim veya sağlık bilgisi gibi kişisel veriler yer alıyorsa, ceza soruşturmasından bağımsız olarak veri sorumlusuna başvuru ve ardından ilgili kurula şikâyet yolu da açıktır. Bu üçüncü hattın işletilmesi, içeriğin arama sonuçlarından ve yayından kaldırılması bakımından ayrı bir sonuç doğurabilir.
Uzlaşma kapsamındaki fiillerde tarafların anlaşması soruşturmanın seyrini değiştirebilir; bu tercih yapılmadan önce içeriğin gerçekten kaldırılıp kaldırılmadığı doğrulanmalıdır. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır ve her olayın teknik yapısı farklıdır; hızlı hareket edilmesi gereken dosyalarda hukuki destek alınması önerilir.