Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı en büyük sorun, içeriğin hızla yayılıp kaynağının aynı hızla silinmesidir. Tazminat talebinin kaderi, ihlalin ilk saatlerinde alınan kayıt tedbirlerine bağlıdır. Bu rehber içerik kaldırma, ceza şikâyeti ve tazminat yollarının nasıl birlikte yürütüleceğini anlatır.
İlk Adım: İçeriğin Kanıtlanabilir Biçimde Kayda Alınması
Silinen bir içeriğin sonradan ispatı çok güçtür. Bu nedenle şikâyet dilekçesi hazırlanmadan önce içeriğin adresi, yayın tarihi, hesap bilgileri ve erişim sayıları tespit edilmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, noter aracılığıyla tespit yaptırmak veya zaman damgalı kayıt almak dosyanın omurgasını oluşturur. Yayının kaç kişiye ulaştığına dair veriler manevi tazminatın miktarı bakımından da önem taşır.
Erişimin Engellenmesi ile Tazminatın Farklı Mecraları
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Bu yol hızlıdır ancak zararı gidermez. Maddi ve manevi zararın karşılanması için TBK'nın haksız fiil hükümlerine ve TMK'nın kişilik haklarının korunmasına ilişkin düzenlemelerine dayanan ayrı bir dava açılması gerekir. Görüntü kişisel veri niteliği taşıdığında KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolu da açıktır.
Failin Belirlenmesi Sorunu
- Anonim hesap söz konusuysa savcılık aracılığıyla platformdan bağlantı kayıtları istenir.
- İçeriğin ilk paylaşıldığı hesap ile yayan hesaplar ayrı ayrı listelenir.
- Ödeme yapılan reklam veya sponsorlu yayın varsa para izi takip edilir.
- Fail belirlenene kadar zamanaşımı süresinin işleyişi not edilir.
Uzlaşma Teklifi Geldiğinde
Bilişim yoluyla işlenen bazı fiiller uzlaştırma kapsamındadır ve karşı taraf içeriği kaldırma karşılığında uzlaşma önerebilir. Böyle bir durumda uzlaşma metninin yalnızca ceza dosyasını mı yoksa tazminat talebini de mi kapsadığı mutlaka açıklığa kavuşturulmalıdır; kapsamı belirsiz bir metin, sonradan açılacak tazminat davasında karşınıza çıkar. İçeriğin tüm kopyalarının kaldırılması ve tekrarlanmaması taahhüdü de metne yazılmalıdır.
Burada anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır. Her olayda içeriğin niteliği ve yayılma biçimi farklı olduğundan, ilk kayıt işlemlerini gecikmeden bir avukatın yönlendirmesiyle yapmanız önemlidir.