Sosyal medya, e-posta veya oyun hesabının ele geçirilmesi çoğu kişide tek bir refleks doğurur: şikâyet dilekçesi vermek. Oysa cezai süreç ile zararın karşılanmasını sağlayan tazminat süreci ayrı yürür, ayrı delil ister ve ayrı takvimlere tabidir. İkisini aynı anda planlamayan mağdur, ceza dosyası sonuçlandığında tazminat için geç kalmış olabilir.
İki Dosya, İki Amaç
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim ve sistemdeki verilerin bozulması, engellenmesi veya değiştirilmesi Türk Ceza Kanunu'nun bilişim suçlarına ilişkin bölümünde düzenlenmiştir. Ceza soruşturması failin cezalandırılmasını hedefler. Buna karşılık uğradığınız maddi kaybın ve kişilik haklarınıza yönelen saldırının karşılığı, ancak hukuk mahkemesinde açacağınız tazminat davasıyla istenebilir. Aynı olaydan doğsalar da iki dosyanın delil dili farklıdır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
- Hesaba erişim, oturum ve cihaz kayıtlarının ekran görüntüsüyle sabitlenmesi
- Platformdan gelen uyarı ve şifre değişikliği e-postalarının silinmemesi
- Hesap üzerinden gönderilen mesaj ve paylaşımların tarih damgasıyla kaydı
- Ödeme, bağış veya kripto transferi yapıldıysa dekont ve işlem numaralarının toplanması
- Delil tespiti talebiyle kayıtların bağımsız biçimde tutanağa bağlanması
Zarar Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
Tazminat talebinin kabul edilebilmesi için zararın somutlaştırılması gerekir. Ticari hesaplarda reklam geliri kesintisi, iptal edilen siparişler ve müşteri kaybı; bireysel hesaplarda ise hesap üzerinden yapılan paylaşımların itibar üzerindeki etkisi ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir. Kişisel verilerin de sızdırıldığı hâllerde 6698 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolu ayrıca değerlendirilir; erişimin engellenmesi taleplerinde ise 5651 sayılı Kanun'un usulü devreye girer.
Süre Farkını Gözden Kaçırmayın
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı sınırlı bir süre içinde kullanılabilir ve bu süre öğrenme anıyla birlikte işlemeye başlar. Haksız fiile dayalı tazminat talebinin zamanaşımı ise bundan bağımsızdır. Uygulamada en sık görülen hata, ceza dosyasının sonucunun beklenmesi sırasında hukuk davası için öngörülen sürenin tüketilmesidir. İki takvim tek tabloda tutulmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; hesabın türü, platformun kayıt politikası ve zararın yapısı sonucu değiştirir. Ele geçirme fark edildiğinde delil kaybı hızlı yaşandığı için, hem şikâyet hem tazminat yolunu birlikte kurgulayacak bir hukuki değerlendirme almanız önerilir.