Oltalama (phishing) yoluyla hesabı boşaltılan kişinin karşılaştığı ilk sorun hukuki değil, teknik bir sorundur: kayıtlar hızla eskir. Bu rehber, tazminat talebi kurgulanırken hangi başvurunun hangi sırayla yapılacağını ve zamanın nerede aleyhe işlediğini ele alır.
İlk Saatlerde Kaybolan Deliller
Bilişim yoluyla işlenen fiillerde ispat, büyük ölçüde kayıt sürelerine bağlıdır. Şu unsurlar vakit geçirmeden sabitlenmelidir:
- Sahte bağlantıyı taşıyan SMS veya e-postanın ham hâli, başlık bilgileriyle birlikte
- Ekran görüntüleri yerine, cihazdaki orijinal kaydın kendisi
- Bankanın çağrı merkezi görüşme tarih ve saatleri, verilen işlem numaraları
- Hesap hareketleri ve karşı hesap bilgileri
- Varsa alan adı ve barındırma kayıtlarına ilişkin sorgu çıktıları
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Saat
Aynı olaydan üç farklı süreç doğar. Cumhuriyet başsavcılığına yapılan şikâyet, TCK kapsamındaki bilişim sistemlerine yönelik fiiller ve dolandırıcılık bakımından soruşturma başlatır. İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi bakımından 5651 sayılı Kanun ayrı bir usul öngörür. Zararın tazmini ise hukuk mahkemesinde, bankanın ve varsa diğer sorumluların özen yükümlülüğü tartışılarak görülür. Kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi söz konusuysa KVKK kapsamında ayrıca başvuru gündeme gelir. Bu dört yolun süreleri birbirinden bağımsız işler.
Bankaya İtirazın Yazılı Kurgusu
- İşlem, tarih ve tutar bazında tek tek belirtilir; toplu ifade kullanılmaz.
- Bankanın güvenlik sisteminin olağan dışı işlemi neden durdurmadığı somut olarak sorulur.
- Doğrulama adımlarının hangi kanaldan geçtiğine ilişkin kayıtların dosyaya sunulması talep edilir.
- Talep, iade edilmesi istenen tutarla birlikte ölçülebilir biçimde yazılır.
- Başvurunun tarihini kanıtlayan bir belge mutlaka alınır.
İtiraz Reddedilirse
Bankanın olumsuz cevabı yolun sonu değildir. Bankacılık sektöründeki müşteri şikâyeti mercilerine yapılacak başvuru ile doğrudan dava yolu birbirini tamamlar. Burada belirleyici olan, ret cevabının gerekçesidir: kusur müşteriye yükleniyorsa, savunmanın ağırlık merkezi kimlik doğrulama zincirinin nasıl aşıldığına kayar.
Süre Riskini Kim Doğurur
Zaman kaybı çoğunlukla mağdurun ihmalinden değil, sürecin dağınıklığından doğar. Ceza soruşturmasının sonucu beklenirken tazminat için öngörülen zamanaşımının işlemeye devam ettiği gözden kaçar. Ceza dosyası, hukuk davasının açılmasını geciktirmek için değil, delil toplamak için kullanılmalıdır.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır; her dosyada sorumluluk dağılımı ve ispat yükü farklı biçimlenir. Kayıpların büyük olduğu olaylarda başvuru sırasını bir hukukçuyla birlikte planlamak yerinde olacaktır.