Oltalama yoluyla yapılan hesap ele geçirme ve para transferi olaylarında mağdurun karşılaştığı asıl güçlük, olayın yaşandığını değil, olayın nasıl yaşandığını gösterebilmektir. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245 sayılı düzenlemeleri kapsamındaki suç duyurusu ile zararın giderilmesine yönelik tazminat talebi aynı olaydan doğsa da, dayandıkları delil setleri farklıdır. 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesi ise içerik ve veri boyutunda ayrı bir katman oluşturur.
Ceza Şikâyeti ile Tazminat Dosyası Aynı Delili İstemez
Ceza soruşturmasında amaç failin belirlenmesidir; savcılık iletişim ve hesap kayıtlarını kendi yetkisiyle celbedebilir. Tazminat tarafında ise mağdurun kendi zararını, zararın miktarını ve sorumlu tutulan kişi ya da kuruluşun kusurunu ortaya koyması beklenir. Bu ayrım gözden kaçtığında, soruşturma dosyasına güvenilerek hukuk tarafında hiçbir delil biriktirilmez ve aradan geçen süre kayıtların silinmesine yol açar.
İlk Saatlerde Kayıt Altına Alınacaklar
- Sahte bağlantıyı içeren mesaj, e-posta veya çağrı kaydı; gönderen bilgisi ve tam bağlantı adresi görünecek biçimde
- İşlem anına ait bildirimler, tek kullanımlık kod mesajları ve bunların saatleri
- Hesaptan çıkan tutarların alıcı bilgileri ile birlikte dökümü
- Bankaya ve ilgili platforma yapılan ilk bildirimin saati ve varsa işlem numarası
- Cihazda kalan tarayıcı geçmişi ve uygulama kayıtları; cihazın sıfırlanmaması
Ekran Görüntüsünün Zayıflığı ve Güçlendirilmesi
Ekran görüntüsü tek başına kolayca tartışılabilen bir delildir. Güçlendirmenin en pratik yolu, aynı bilgiyi kaynağından da alınabilir hâle getirmektir: mesajın ham hâlinin saklanması, e-postanın başlık bilgileriyle birlikte dışa aktarılması, banka ve platformdan yazılı işlem dökümü istenmesi. Kayıtların saklama süreleri sınırlı olduğundan, yazılı talebin gecikmesi çoğu dosyada telafisi olmayan bir delil kaybına dönüşür.
Kusur Tartışmasının Kurulması
Tazminat tarafında tartışma genellikle iki eksende yürür: mağdurun bilgilerini paylaşıp paylaşmadığı ve hizmet sağlayıcının güvenlik yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği. İkinci eksende, olağandışı işlemin fark edilip edilmediği, ek doğrulama istenip istenmediği ve bildirim sonrası ne kadar sürede işlem yapıldığı önem taşır. Bu noktalarda yazılı başvuru ve alınan yanıtlar, sonradan üretilemeyecek delil niteliğindedir.
İçerik ve Veri Boyutu
Oltalama genellikle bir sahte site ya da taklit hesap üzerinden yürütülür. Bu yapıların yayından kaldırılması ve erişimin engellenmesi talebi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir başvuru konusudur ve talep edilmeden önce sitenin görüntüsü kayıt altına alınmalıdır; kaldırma gerçekleştikten sonra delil elde edilemez. Kişisel verilerin ele geçirilmesi söz konusuysa, KVKK kapsamında veri sorumlusuna yöneltilecek başvuru da dosyaya paralel bir kayıt zinciri üretir.
Burada aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; olayın teknik akışı ve tarafların konumu sorumluluk değerlendirmesini değiştirebileceğinden, adım sırası belirlenirken hukuki görüş alınması yerinde olur.