Oltalama saldırısında para kaybeden kişinin karşısında tek bir muhatap değil, birden çok sorumluluk katmanı bulunur: fiili gerçekleştiren kişi, işlemi gerçekleştiren finansal kuruluş ve bazen verinin sızdığı platform. Tazminat talebinin hangi kapıdan gireceği bu katmana göre değişir ve yanlış mercie yapılan başvuru, çoğu dosyada esas kaybın kendisinden daha kalıcı bir zarar doğurur.
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Muhatap
- Ceza yolu: Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve bilişim yoluyla haksız menfaat sağlama fiilleri TCK 243-245 kapsamında değerlendirilir; şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Buradaki amaç faili tespit ve delil toplamadır, doğrudan para iadesi değildir.
- Hukuk yolu: Zararın tazmini, sorumluluğun kaynağına göre haksız fiil veya sözleşmeye aykırılık temelinde ayrı bir davada istenir. Finansal kuruluşun güvenlik yükümlülüğüne dayanılıyorsa uyuşmazlığın tüketici işlemi niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
- Veri yolu: Kimlik ve iletişim bilgileri bir hizmet sağlayıcıdan sızmışsa, KVKK kapsamında önce veri sorumlusuna başvurulur, sonuç alınamazsa Kurula şikâyette bulunulur.
Ceza Şikâyeti Tazminatı Kendiliğinden Getirmez
Uygulamada en sık görülen hata, savcılığa yapılan şikâyetin parayı geri getireceği beklentisidir. Soruşturma dosyası tazminat talebinin ispatı bakımından güçlü bir kaynak olsa da, zarar alacağı ayrı bir talep olarak ileri sürülmedikçe hüküm altına alınmaz. Bu nedenle şikâyet dilekçesiyle eş zamanlı olarak hukuk yolunun takvimi kurulmalı, zamanaşımı ceza dosyasının sonucuna bağlanarak beklemeye alınmamalıdır.
Zararın Sayısallaştırılması
- Yetkisiz işlemler saat ve kanal bilgisiyle (mobil uygulama, internet şubesi, kart işlemi) listelenir.
- Bildirimin kuruma yapıldığı an belgelenir; bildirim öncesi ve sonrası işlemler ayrı sütunda tutulur.
- Sahte alan adı, kısa mesaj veya e-posta içerikleri başlık bilgileriyle birlikte saklanır.
- Cihaz üzerinde inceleme yapılacaksa, cihaz durumu bozulmadan koruma altına alınır.
- Doğrudan zarar ile dolaylı kalemler (masraf, faiz kaybı) ayrı ayrı gösterilir.
5651 Kapsamındaki Ek Adım
Sahte sayfa hâlâ yayında ise, içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi talebi 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir usule tabidir. Bu adım tazminat talebinin yerini tutmaz; ancak zararın büyümesini durdurduğu için takvimin en başına konulmalıdır.
Kapanış
Yukarıdaki çerçeve yol ayrımını göstermek içindir. Her oltalama dosyasında sorumluluk dağılımı, bildirim anı ve kullanılan kanal farklı sonuç doğurabildiğinden, talep yönlendirilmeden önce olayın teknik akışının bir hukukçuyla birlikte çıkarılması önerilir.